03-14.02.2025 - Komunikacja podmiejska podczas ferii zimowych
SŁOWA KLUCZOWE ferie zimowe
Zgodnie z komunikatem MEN ws. terminów ferii zimowych w roku szkolnym 2024/2025, ferie zimowe w woj. mazowieckim odbędą się w dniach 3 - 16 lutego 2025 r. Wobec tego, w tym okresie - w dniach od poniedziałku do piątku - na komercyjnych liniach podmiejskich (literowych) obowiązuje rozkład "w dni robocze, wolne od nauki szkolnej" - są to linie A, F i W. Feryjny rozkład jazdy będzie obowiązywał ponadto na komercyjnych liniach miejskich, tj. na linii [I] oraz P, ponadto na jastrzębskich liniach gminnych L[1], L[3] i L[4] (w tym miejskiej L[2]). Podczas ferii nie będą kursowały szkolne linie gminne [J5] (gm. Jedlnia-Letnisko) oraz 103 (gm. Zakrzew).
W związku ze zmniejszoną frekwencją pasażerów, zmieni się tabor na mniejszy:
- na linii F autobusy klasy mega zostaną zastąpione "solówkami";
- na linii [I] midibusy zostaną zastąpione minibusem;
- jastrzębskie linie gminne L[1], L[2], L[3] i L[4] będą obsługiwane osobno oraz na kursach łączonych busem i midibusem;
- na linii P "solówki" zostaną zastąpione minibusem oraz busem;
- na linii W obsługę całodzienną zapewnią dwa minibusy.
Zwykłe linie miejskie (cyfrowe) wyjeżdżające poza miasto Radom oraz zakrzewskie linie gminne ("setki", "zakrzewskie cytryny") kursują bez zmian. To samo dotyczy linii gminnych: skaryszewskich, kowalskich (z małym wyjątkiem na nowo powstałej linii [E3]), wierzbickich, iłżeckich i jedlneńskich oraz Mazowieckich Linii Dojazdowych. Busy nie kursują podczas ferii zimowych na gminnych wariantach przytyckich i wolanowskich, na gozdowskich liniach gminnych oraz na nowo powstałej tczowskiej linii gminnej [T].
20.01.2025 - Zmiana rozkładu jazdy
SŁOWA KLUCZOWE linia 22, Michalczewski, m.-gm. Jedlnia-Letnisko, Rajec Szlachecki, Lasowice, Sadków-Polesie, rozkład jazdy
Od poniedziałku - 20. stycznia - na wniosek m.-gm. Jedlnia-Letnisko zmieni się rozkład jazdy podmiejskiej linii 22. Odjazdy będą wykonywane następująco:
- z OBOZISKA o 6:00, 7:00, 7:53, 8:44B, 12:20, 14:00, 15:05, 16:40 i 17:33B;
- z pętli SADKÓW - POLESIE / Lasowice o 6:30, 7:26, 8:20, 13:10, 14:28, 15:35 i 17:08.
OZNACZENIE:
B - kurs zjazdowy do zajezdni Michalczewski.
20.01.2025 - Wydłużenie wybranych kursów w dni robocze
SŁOWA KLUCZOWE linia 5, Michalczewski, gm. Kowala, Kosów, Młodocin Mniejszy, Rożki, kursy wariantowe
Od poniedziałku - 20. stycznia - na wniosek gm. Kowala zostaną wydłużone wybrane kursy linii 5 w dni robocze z pętli LOTNISKO WARSZAWA-RADOM o 12:27 i 15:21. Godziny odjazdu tych kursów będą przy tym przesunięte odpowiednio na 12:25 i 15:19.
Kursy te będą wykonywane po trasie wariantowej. Odjazdy z ROŻEK będą wykonywane o 13:18 i 16:18. Dotychczasowe odjazdy na trasie podstawowej z PRUSZAKOWA o 13:23 i 16:23 zostaną zastąpione kursami wariantowymi z ROŻEK. Odjazdy z przystanku Kielecka / Szydłowiecka (obok pętli PRUSZAKÓW) o 13:27 i 16:27.
Ulegną ponadto przesunięciom godziny odjazdów poniższych kursów:
- z ROŻEK, z 11:37 na 11:38;
- zjazdowego z pętli LOTNISKO WARSZWAWA-RADOM z 17:13 na 17:15.
13.01.2025 - Wydłużenie wybranych kursów w dni robocze
SŁOWA KLUCZOWE linia 23, MPK, m.-gm. Skaryszew, gm. Kowala, Sołtyków, Zenonów, kursy wariantowe
Od poniedziałku - 13. stycznia - na wniosek gm. Kowala (w porozumieniu międzygminnym z m.-gm. Skaryszew) zostaną wydłużone wybrane kursy linii 23 w dni robocze z pętli WÓLKA KLWATECKA / Mroza o 12:39 i 16:53.
Kursy te będą wykonywane po trasie wariantowej. Odjazdy z ZENONOWA będą wykonywane o 13:48 i 18:02.
Ulegną ponadto przesunięciom godziny odjazdów kursów zjazdowych z pętli WÓLKA KLWATECKA / Mroza, z 8:10 na 8:12 oraz z 16:48 na 16:50.
11.01.2025 - Skrócenie wybranych kursów w weekendy
SŁOWA KLUCZOWE linia 18, MPK, gm. Jastrzębia, Kozłów, kursy wariantowe
Od soboty - 11. stycznia - na wniosek gm. Jastrzębia, zostaną skrócone wybrane kursy okrężnej linii 18. Nie będą wykonywane wjazdy kieszeniowe do Kozłowa następującymi kursami z PRUSZAKOWA:
- o 16:10 (w soboty);
- o 6:28, 12:10 i 16:10 (czyli wszystkie kursy wariantowe w niedziele i święta).
Kursy te będą wykonywane po okrężnej trasie podstawowej.
Ulegną ponadto przesunięciom godziny odjazdów kursów zjazdowych:
- z przystanku RADOM - DW. PKP (po okrążeniu), z 7:40 na 7:42 (w dni robocze);
- z PRUSZAKOWA, z 21:05 na 21:07 (w weekendy).
Mazowieckie Linie Dowozowe
SŁOWA KLUCZOWE Mazowiecka Linia Dowozowa M III, PKS Bodzentyn, gm. Szydłowiec, gm. Orońsko, gm. Wierzbica, Omięcin, Gozdków, Zaborowie, Łaziska, Guzów-Wola Guzowska, Orońsko, Helenów, Ruda Wielka
Kolejną MLD, która pojawiła się - co prawda w minimalnym stopniu - na terenie ziemskiego powiatu radomskiego, jest linia M III, która połączyła wieś Omięcin (gm. Szydłowiec) ze wsią Ruda Wielka (gm. Wierzbica). Znakomita większość trasy przebiega przez tereny gm. Orońsko (pow. szydłowiecki - WSZ). Autobusy mają przystanek krańcowy w Rudzie Wielkiej obok Ośrodka Zdrowia, jednak zatrzymują się przy przejeździe kolejowo-drogowym tuż przy peronach p.o. PKP Ruda Wielka. Na trasie tej linii autobusy obsługują następujące przystanki:
- Omięcin* - przystanek krańcowy;
- Gozdków NŻ*;
- Zaborowie - Ziomaki*;
- Zaborowie*;
- Łaziska III (Wspólna / Główna)*;
- Łaziska II (Wjazdowa / Główna)*;
- Łaziska I NŻ (Wjazdowa / Różana)* (tylko w kierunku Orońska);
- Guzów - Wola Guzowska NŻ* (tylko w kierunku Omięcina);
- Orońsko NŻ (Brandta / Radomska)* (przystanek "widmo");
- Orońsko - Piece (Wierzbicka)*;
- Helenów* (przystanek "widmo");
- Ruda Wielka - Komorniki / Tomaszów NŻ* (przystanek "widmo");
- Ruda Wielka / p.o. PKP Ruda Wielka* (przystanek "widmo") oraz przystanek krańcowy
- Ruda Wielka I (Radomska / Wierzbicka).
Odjazdy MLD M III w dni robocze:
- z Omięcina o 5:14, 6:11, 7:20, 9:20, 15:21, 16:39, 17:20 i 19:19;
- z Rudy Wielkiej o 5:48, 6:59, 8:12, 9:06, 16:19, 17:15, 18:12 i 20:09.
Autobusy kursują tylko w godzinach szczytu w dni robocze, również w dni robocze, wolne od nauki szkolnej. Operatorem jest PKS Bodzentyn sp. z o.o. Obsługę MLD M III zapewnia autobus klasy mini oraz BUS.
Operatorem na tej linii jest PKS Bodzentyn sp. z o.o.
Mazowieckie Linie Dowozowe
SŁOWA KLUCZOWE Mazowiecka Linia Dowozowa M II, PKS Bodzentyn, m.-gm. Przytyk, gm. Wieniawa, Przytyk, Podgajek Zachodni, Wrzos, Potkanna, Domaniów, Wólka Domaniowska, Brudnów, Wieniawa, Kochanów Wieniawski
Jak już informowaliśmy w połowie grudnia ub.r., Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego zorganizował 10 MLD z terenów wykluczonych transportowo do najbliższych p.o. PKP i stacji kolejowych. Cztery linie D (dwie do stacji Małkinia Górna i po jednej do stacji Mrozy i Kotuń), trzy linie P z Żuromina (dwie do stacji Sierpc i jedna do stacji Mława) oraz trzy linie M w subregionie radomskim (jedna linia łącząca dwie stacje: Przysucha i Szydłowiec (M I, LK22-LK8) oraz po jednej linii do p.o. Wieniawa (M II, LK22) i do p.o. Ruda Wielka (M III, LK8). Rozkłady jazdy tych linii zapewniają skomunikowanie z poc. os. (EZT) KM. Część tras tych dwóch ostatnich linii przebiega przez tereny powiatu radomskiego.
MLD M II połączyła miasto Przytyk z p.o. Wieniawa (LK22) w Kochanowie Wieniawskim (gm. Wieniawa, pow. przysuski - WPY). Jej trasa przebiega m.in. przez Wrzos (DP 3334W), Potkannę, Domaniów (DP 3501W) oraz Wólkę Domaniowską i Brudnów (DP 3336W). Autobusy mają przystanek krańcowy w Wieniawie obok UG, skąd należy przejść pieszo do peronu kolejowego ok. 400 m. Na trasie tej linii autobusy obsługują następujące przystanki:
- Przytyk (Radomska / Rynek) - przystanek krańcowy;
- Żerdź - Dębowica / Słowików NŻ*;
- Słowików / Żerdź - Dębowica NŻ;
- Wrzos I NŻ*;
- Wrzos II;
- Potkanna - Bytek Podkański NŻ (przystanek "widmo");
- Potkanna I;
- Potkanna II;
- Domaniów - Zagóra NŻ (przystanek "widmo");
- Domaniów II;
- Domaniów III;
- Domaniów IV;
- Wólka Domaniowska - Nowy Młyn I NŻ* (przystanek "widmo");
- Wólka Domaniowska NŻ* (przystanek "widmo");
- Brudnów* oraz przystanek krańcowy
- Wieniawa (Kochanowskiego / Rzeczna)*.
Odjazdy MLD M II w dni robocze:
- z Przytyka o 4:42, 5:48, 7:49, 15:11, 16:31 i 18:36;
- z Wieniawy o 5:19, 7:49, 9:18, 16:29, 17:37 i 18:34.
Jak widać, autobusy kursują tylko w godzinach szczytu w dni robocze, również w dni robocze, wolne od nauki szkolnej. Operatorem na wszystkich dziesięciu MLD jest PKS Bodzentyn sp. z o.o. Do obsługi MLD M II wysłano dwa autobusy klasy mini.
Ceny biletów jednorazowych nie przekraczają 7,5 PLN, a na odcinku do 10 km cena biletu wynosi 4,5 PLN. Ceny biletów miesięcznych nie przekraczają 65 PLN, a na odcinku do 10 km cena biletu wynosi 50 PLN.
Podane ceny są cenami brutto. Od tych stawek przysługują ustawowe ulgi osobom uprawnionym do biletów ulgowych (na podstawie ustawy z dnia 20. czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego). Operatorem na tej linii jest - jak wspomniano wyżej - firma PKS Bodzentyn sp. z o.o. MLD są również dofinansowane z FRPA. Informacje o MLD M III zamieścimy w kolejnym artykule.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego, bank należący w całości do Skarbu Państwa;
DP - droga powiatowa;
EZT - elektryczny zespół trakcyjny;
FRPA - Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych (fundusz celowy utworzony w BGK);
gm. - gmina, (gmina wiejska);
KM - Koleje Mazowieckie sp. z o.o.;
LK - linia kolejowa;
m.-gm. - miasto-gmina (gmina miejsko-wiejska);
MLD - Mazowieckie Linie Dowozowe;
NŻ - na żądanie, przystanek warunkowy;
PKS - Przediębiorstwo Komunikacji Samochodowej;
PLN - polski złoty;
poc. os. - pociąg osobowy
p.o. PKP - przystanek kolejowy Polskich Kolei Państwowych;
sp. z o.o. - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością;
UG - Urząd Gminy.
07.01.2025 - Nowa linia do Brzózy
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna L[4], M-Trans, gm. Jastrzębia, m.-gm. Głowaczów, Cecylówka-Brzózka, Ursynów, Brzóza
Gmina miejsko-wiejska Głowaczów, na podstawie porozumienia międzygminnego z gm. Jastrzębia, zorganizowała na swoim terenie jastrzębską linię gminną L[2], której trasę wydłużono z Łukawy do Głowaczowa. W ramach tego samego porozumienia, powołano nową jastrzębską linię gminną, która będzie obsługiwała miejscowość sąsiednią Głowaczowa - po drugiej stronie rz. Radomki - Brzózę. Na łamach tego serwisu linia ta otrzymała oznaczenie L[4].
Trasa tej linii na odcinku z Radomia do Lewaszówki jest niemal identyczna z przebiegiem linii L[1] w wariancie przez Dąbrowę Jastrzębską. Autobusy jadą z Lesiowa prosto przez Lesiów Kolonię - Bąki Lesiowskie. Za Lewaszówką autobusy pojadą przez Cecylówkę-Brzózkę i Ursynów do Rynku w Brzózie. Autobusy - od granicy na rz. Narutówce obu gmin: Jastrzębia i Głowaczów (oraz powiatów: radomskiego i kozienickiego - WRA/WKZ), pokonują 9,2 km. W dni robocze wykonywanych jest 5 wahadeł, natomiast w dni robocze, wolne od nauki szkolnej - 3. W weekendy tabor na tej linii nie kursuje. Odległość między obu krańcami - Głowaczowem a Brzózą linii L[2] i L[4] wynosi zaledwie 3,7 km.
Odjazdy jastrzębskiej linii gminnej L[4] z Radomia:
- w dni robocze o 5:00F, 7:10, 10:00, 14:00 i 16:30;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 5:10F, 10:00 i 15:25K.
OZNACZENIE:
F - kurs przez ul. 25. Czerwca;
K - kurs przez Dąbrowę Kozłowską, Kozłów, Lesiów.
Odjazdy jastrzębskiej linii gminnej L[4] z Brzózy:
- w dni robocze o 6:00, 8:30, 11:15, 15:15 i 17:45F;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 6:00K, 11:15K i 16:45.
OZNACZENIE:
F - stałą trasą tylko do przystanku Zbrowskiego / Zientarskiego;
K - kurs przez Lesiów, Kozłów.
Na odcinku trasy na terenie m-gm. Głowaczów (pow. kozienicki), autobusy jastrzębskiej linii gminnej L[4] będą obsługiwały następujące przystanki:
- Cecylówka-Brzózka I*;
- Cecylówka-Brzózka II*;
- Cecylówka-Brzózka III*;
- Cecylówka-Brzózka IV NŻ* (tylko w kierunku Brzózy);
- Cecylówka-Brzózka / Marianów NŻ* (na skrzyżowaniu z drogą gminną do Marianowa, na granicy Cecylówki-Brzózki i Ursynowa);
- Ursynów*;
- Brzóza - Dukt (Pionkowska / Stara Brzóza)*;
- Brzóza - Przecinka (Pionkowska / Przecinka)* oraz przystanek krańcowy
- Brzóza (al. Lipowa / Rynek)*.
* nowy na tej witrynie
Ceny biletów jednorazowych nie przekraczają 13 PLN:
- do 13 km: 6 PLN;
- od 14 do 17 km: 7 PLN;
- od 18 do 21 km: 8 PLN;
- od 22 do 25 km: 9 PLN;
- od 26 do 30 km: 11 PLN;
- od 31 do 34 km: 12 PLN;
- od 35 do 55 km: 13 PLN.
Ceny biletów miesięcznych:
- do 13 km: 213,72 PLN;
- od 14 do 17 km: 237,26 PLN;
- od 18 do 35 km: 260,78 PLN;
- od 36 do 55 km: 286,27 PLN.
Podane ceny są cenami brutto. Od tych stawek przysługują ustawowe ulgi osobom uprawnionym do biletów ulgowych (na podstawie ustawy z dnia 20. czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego). Operatorem na tej linii jest oczywiście firma M-Trans Wioletta Machnio.
07.01.2025 - Wydłużenie trasy do Głowaczowa
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna L[2], M-Trans, gm. Jastrzębia, m.-gm. Głowaczów, zmiana trasy, rozkład jazdy, Łukawa, Łukawska Wola, Bobrowniki, Podmieście, Głowaczów
Rok temu (1. stycznia 2024 r.) wieś Głowaczów stała się miastem (odzyskała prawa miejskie, odebrane przez rosyjskiego cara 13. stycznia 1870 r.), a gmina wiejska stała się gminą miejsko-wiejską. Jak na miasto przystało, władze tej JST postarały się o PTZ. Mimo, iż gmina nie otrzymała dofinansowania z FRPA, podjęto porozumienie międzygminne z sąsiednią gminą Jastrzębia, która z kolei sąsiaduje z m.n.p.p. - Radomiem, do którego pasażerów wożą wszystkie trzy jastrzębskie linie gminne.
Trasa jednej z nich miała swój kraniec w Łukawie (gm. Głowaczów, pow. kozienicki) już od 4. lutego 2022 r. Wówczas linia [L BIS] wiodła m.in. przez Kozłów, Lesiów, Jastrzębię, Lewaszówkę i Goryń. Operatorem tej linii był PKS Radom. Upadły już przewoźnik przejął tę linię 10. stycznia 2022 r. od firmy RAF-AL (również już nieistniejącej od roku 2022). Linia ta na łamach tej witryny miała wówczas oznaczenie [X], której trasa wiodła przez Kozłów, Dąbrowę Kozłowską i Lesiów do Jastrzębi (tylko pod UG), istniała w tej formie już od 1. lutego 2021 r. Natomiast wcześniej, bo od 7. stycznia 2020 r., funkcjonowała jako okrężna wokół Kozłowa (przez Dąbrowę Kozłowską).
Po upadku PKS Radom (31. października 2022 r.), operatorem na tej linii została 2. listopada 2022 r. firma M-Trans Wioletta Machnio (na łamach tej witryny zmieniono oznaczenie linii na L[3]). Z początkiem roku 2024 (wraz z odsyskaniem praw miejskich przez Głowaczów), w miejsce linii L[3] (której trasę zmieniono na okrężną przez Kozłów, Dąbrowę Kozłowską i Lesiów), do Łukawy zaczęła kursować (m.in. przez Owadów) linia L[2] (którą wydłużono z Bartodziejów). Autobusy - od granicy na rzece Łukawce obu gmin: Jastrzębia i Głowaczów (oraz powiatów: radomskiego i kozienickiego - WRA/WKZ), do skrzyżowania w Łukawie, na którym tabor "trójkątował" (brak pętli) - pokonywały tylko 60 m.
Rok później, na mocy porozumienia międzygminnego z gm. Jastrzębia, pojazdy jastrzębskiej linii gminnej L[2] zaczną kursować od 7. stycznia 2025 r. aż do m. Głowaczów. Tym razem, w jedną stronę od rz. Łukawka do Rynku w Głowaczowie pokonują 8,2 km. Tabor kursuje na tej linii tylko w godzinach szczytowych. W dni robocze wykonywanych jest 5 wahadeł, natomiast w dni robocze, wolne od nauki szkolnej - 4. W weekendy tabor na tej linii nie kursuje.
Odjazdy jastrzębskiej linii gminnej L[2] z Radomia:
- w dni robocze o 4:55F, 6:35F, 13:00, 15:15 i 16:40;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 4:55F, 6:35F, 13:00 i 15:15.
OZNACZENIE:
F - kurs przez ul. 25. Czerwca, z pominięciem Kolonii Lesiów i Owadowa.
Odjazdy jastrzębskiej linii gminnej L[2] z GŁOWACZOWA:
- w dni robocze o 5:40, 7:25, 14:10, 16:20 i 17:40F;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 5:40, 7:25, 14:10 i 16:20.
OZNACZENIE:
F - stałą trasą tylko do przystanku Zbrowskiego / Zientarskiego.
Na nowym odcinku trasy, autobusy jastrzębskiej linii gminnej L[2] będą obsługiwały następujące przystanki (wszystkie na terenie m.-gm. Głowaczów):
- Łukawa (zmiana miejsca wymiany pasażerów - z drogi gminnej na DP 3515W Jedlińsk - Bartodzieje - Wola Goryńska - Łukawa - Głowaczów);
- Łukawska Wola*;
- Bobrowniki - Przyluśnia*;
- Bobrowniki II* (lokalna pętla);
- Bobrowniki I NŻ* (przystanek "widmo", przy skrzyżowaniu z drogą gminną, obok OSP);
- Podmieście*;
- Głowaczów (Kozienicka / Bankowa)* - tylko w kierunku Rynku, oraz przystanek krańcowy
- GŁOWACZÓW* (na Rynku, obok UMiG).
* nowy na tej witrynie
Ceny biletów jednorazowych nie przekraczają 13 PLN:
- do 13 km: 6 PLN;
- od 14 do 17 km: 7 PLN;
- od 18 do 21 km: 8 PLN;
- od 22 do 25 km: 9 PLN;
- od 26 do 30 km: 11 PLN;
- od 31 do 34 km: 12 PLN;
- od 35 do 55 km: 13 PLN.
Ceny biletów miesięcznych:
- do 13 km: 213,72 PLN;
- od 14 do 17 km: 237,26 PLN;
- od 18 do 35 km: 260,78 PLN;
- od 36 do 55 km: 286,27 PLN.
Podane ceny są cenami brutto. Od tych stawek przysługują ustawowe ulgi osobom uprawnionym do biletów ulgowych (na podstawie ustawy z dnia 20. czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego). Nie licząc dotychczasowego przystanku krańcowego Łukawa, m.-gm. Głowaczów dołączyła do grona gmin obsługiwanych publicznym transportem zbiorowym w ramach radomskiej komunikacji podmiejskiej, mimo że leży na terenie powiatu kozienickiego (WKZ). Jak podawaliśmy wyżej, linia ma charakter użyteczności publicznej (gminna - organizatorem jest gm. Jastrzębia, miejska - łączy miasta Głowaczów i Radom). Operatorem jest firma M-Trans Wioletta Machnio. Gmina Jastrzębia pobrała dofinansowanie z FRPA już po raz czwarty.
Nowa gmina miejsko-wiejska Głowaczów, na mocy porozumienia międzygminnego z gm. Jastrzębia, obok wydłużenia jastrzębskiej linii gminnej L[2] do Głowaczowa (trasa po zachodniej stronie rz. Radomki), utworzyła nową linię - L[4], tym razem do Brzózy (po wschodniej stronie rz. Radomki). Szczegóły w kolejnym artykule.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego, bank należący w całości do Skarbu Państwa;
DP - droga powiatowa;
FRPA - Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych (fundusz celowy utworzony w BGK);
JST - jednostki samorządu terytorialnego;
gm. - gmina, (gmina wiejska);
m.-gm. - miasto-gmina (gmina miejsko-wiejska);
m.n.p.p. - miasto na prawach powiatu (powiat grodzki);
NŻ - na żądanie, przystanek warunkowy;
OSP - Ochotnicza Straż Pożarna;
PKS - Państwowa Komunikacja Samochododowa;
PTZ - publiczny transport zbiorowy;
UG - Urząd Gminy;
UMiG - Urząd Miasta i Gminy.
07.01.2025 - Korekta rozkładów jazdy. Zmiany tras
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna L[1], linia gminna L[3], M-Trans, gm. Jastrzębia, zmiana trasy, rozkład jazdy, Kozłów, Lesiów, Lewaszówka
Czwartą z kolei - pod względem wysokości środków z FRPA - na potrzeby publicznego transportu zbiorowego (720 tys. 544 PLN 50 gr.) otrzymała gm. Jastrzębia na swoje 4 linie gminne. Uległy delikatnym koretkom przebiegi tras linii L[1] i L[3] (na wybranych odcinkach).
Autobusy podczas kilku kursów okrężnych na jastrzębskiej linii gminnej L[1] nie będą wykonywały wjazdów kieszeniowych do Lewaszówki. Jest to związane z uruchomieniem kolejnej jastrzębskiej linii gminnej - L[4], której trasa będzie przebiegać przez Lewaszówkę do Brzózy (gm. Głowaczów, pow. kozienicki). Więcej informacji o nowej linii w kolejnym komunikacie. Wjazdy kieszeniowe do przystanku Wola Goryńska IV pozostają bez zmian.
Niestety, oficjalne rozkłady jazdy podane na stronach internetowych (gminy oraz MZDiK) odbiegają w dużym stopniu od stanu faktycznego. Odjazdy okrężnej jastrzębskiej linii gminnej L[1] z Radomia:
- w dni robocze o 4:10FC, 5:00FR1, 5:40FR1, 6:35R1A, 7:40R1, 9:15R1, 11:05R1, 12:30R2, 14:30R2, 15:40R2A, 17:35R2F, 18:30KR1AF i 20:10R2AF;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 4:10FC, 5:00FR1, 7:10R1A, 9:15R1, 11:40KR1A, 14:30R2, 16:30R2, 18:30R1A i 20:10R2AF;
- w soboty o 5:00FR1A, 7:10R1A, 12:30R2A, 15:40R2A i 20:10R2AF.
OZNACZENIE:
A - kurs z wjazdem kieszeniowym do Lewaszówki;
C - kurs do BARTODZIEJÓW;
F... - kurs przez ul. 25. Czerwca, z pominięciem Kolonii Lesiów;
...F - powrót stała trasą tylko do przystanku Zbrowskiego / Zientarskiego;
K - kurs przez Dąbrowę Kozłowską, Kozłów, Lesiów;
R1 - kurs okrężny wokół terenu gm. Jastrzębia zgodnie z ruchem wskazówek zegara (przez Bartodzieje, Goryń, Mąkosy Nowe);
R2 - kurs okrężny wokół terenu gm. Jastrzębia przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (przez Mąkosy Nowe, Goryń, Bartodzieje).
Odjazdy z pętli BARTODZIEJE:
- w dni robocze o 4:30;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 4:30.
Bus na jastrzębskiej linii gminnej L[3] pojedzie stałą trasą do ul. Energetyków, następnie ulicami: Nowa Wola Gołębiowska i Potkańskiego pojedzie dalej wokół Kozłowa (przez Pacynę), Dąbrowę Kozłowską i dalej przez Kozłów i Lesiów z powrotem do ul. Energetyków i dalej stałą trasą. Odjazdy okrężnej jastrzębskiej linii gminnej L[3] z Radomia:
- w dni robocze o 6:45FKR, 8:10KR, 11:30KR i 15:25KR;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 8:10KR.
OZNACZENIE:
F - kurs przez ul. 25. Czerwca;
K - kurs przez Dąbrowę Kozłowską, Kozłów, Lesiów;
R - kurs okrężny.
Odjazd z przystanku Kozłów - Pacyna NŻ:
- w dni robocze o 6:03.
Pozostałe kursy przez Kozłów są wykonywane jako kursy wariantowe na jastrzębskich liniach gminnych L[1] (okrężnej) i L[4] (nowo powstałej).
Bus jastrzębskiej linii gminnej L[3] obsługuje przystanki w Dąbrowie Kozłowskiej, Kozłowie i Lesiowie tylko w jednym kierunku (wbrew oficjalnym informacjom zawartym w rozkładach jazdy - bus porusza się po trasie okrężnej przeciwnie do ruchu wskazówek zegara).
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna [G1], linia gminna [G2], linia gminna [G3], Mar-Trans, gm. Gózd, Podgóra, Czarny Lasek, Gózd, Kuczki-Kolonia, Niemianowice, Klwatka Królewska, Kiedrzyn, Kłonówek-Wieś, Kłonówek-Kolonia, Kłonów, Wojsławice, Grzmucin, Małęczyn
Na drugim biegunie - jeśli chodzi o wysokość przyznanych środków z FRPA - znajdują się gminy: Przytyk (179 916 PLN, na 3 linie) i Gózd (193 428 PLN, również na 3 linie). W obu gminach linie mają charakter niemal linii "widmo". Na terenie gm. Przytyk dwie z nich mają charakter jednokierunkowych linii okrężnych, a na trzeciej wykonywane są dwa wahadła, pozostałe dwa kursy są wykonywane na zadaniach łączonych również podczas kursów okrężnych (wszystkie wykonywane są tylko w dni nauki szkolnej) - co nijak się ma do oficjalnych informacji zawartych na stronie gminy. Gminę Gózd również obsługują 3 linie i mają one przebiegi - uwaga - jednokierunkowe (!). Na każdej z nich wykonywane są aż po 3 (!) kursy na dobę i tylko w dni nauki szkolnej.
Bus gozdowskiej linii gminnej [G1] łączy Podgórę, Czarny Lasek, Gózd, Kuczki-Kolonię (tylko Zaszosie, wzdłuż DK 12), Niemianowice, Klwatkę Królewską i Kiedrzyn (również tylko wzdłuż DK 12) z Radomiem. Linia ma przystanek końcowy obok radomskiego dworca kolejowego - RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta (początkowy linii A, [G3], P i W, przelotowy linii [B1], [B2], [B3], [B4], [E2], L[1], L[2], L[3], L[4], 100, 101 i 102).
Bus tej linii obsługuje następujące przystanki (wszystkie tylko w kierunku Radomia):
- Podgóra / Karszówka (przystanek początkowy)*;
- Czarny Lasek / Karszówka NŻ*;
- Gózd II NŻ (Radomska)*;
- GÓZD - ADAMÓW (dawna pętla linii [G], dla tej linii przystanek przelotowy)*;
- Kuczki-Kolonia - Zaszosie I NŻ*;
- Kuczki-Kolonia - Zaszosie II NŻ*;
- Niemianowice / Kuczki-Kolonia - Zaszosie*;
- Klwatka Królewska III*;
- Klwatka Królewska II*;
- Kiedrzyn / Małęczyn - Pieńki*;
- Kiedrzyn*;
- Struga / Szklana (tylko w kierunku ul. 25. Czerwca);
- 25. Czerwca / Struga;
- 25. Czerwca / Skłodowskiej-Curie (tylko w kierunku ronda Mikołajczyka) oraz
- RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta (przystanek końcowy).
Zasadniczą część trasy tej linii stanowi trasa podstawowa dawnej linii G (MPK, PKS) oraz jej wariant z Podgóry, stąd na tej witrynie przyjęto oznaczenie tej linii jako [G1]. Odjazdy z przystanku Podgóra / Karszówka są wykonywane tylko w porannym szczycie w dni nauki szkolnej o 6:00, 7:00 i 8:00. Linię tę obsługuje mały bus z 14 miejscami siedzącymi (0 stojących). Z uwagi na większą frekwencję pasażerów (zwłaszcza uczniów radomskich szkół średnich) podczas kursu z Podgóry o 7:00, obsługa tego kursu jest wzmacniana kolejnym busem z pętli GÓZD - ADAMÓW o 7:10 (kurs ten jest wykonywany w tzw. "podwójnej trakcji"). Z uwagi na brak porozumienia międzygminnego z m.-gm. Jedlnia-Letnisko, bus pokonuje przystanki w Lasowicach i Rajcu Szlacheckim bez zatrzymania.
Cena biletu normalnego z Podgóry do Radomia na komercyjnych liniach innych przewoźników wynosi 8 PLN, a na dotowanej z FRPA gozdowskiej linii gminnej [G1] - 6 PLN.
Bus gozdowskiej linii gminnej [G2] łączy Kłonówek-Wieś, Kłonówek-Kolonię, Kłonów, Wojsławice, Kuczki-Kolonię, Grzmucin (Starą Wieś, Święty Jan/Place, Nowiny) i Małęczyn - Stary z Radomiem. Linia ma przystanek końcowy również obok radomskiego dworca kolejowego - RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego (początkowy linii 27, 100, 101 i 102, końcowy linii [E1], [E3], L[1], L[2], L[3] i L[4].
Bus tej linii obsługuje następujące przystanki (wszystkie tylko w kierunku Radomia):
- Kłonówek-Wieś I (przystanek początkowy)***;
- Kłonówek-Wieś II***;
- Kłonówek-Kolonia I***;
- Kłonówek-Kolonia II***;
- Kłonów NŻ***;
- Wojsławice**;
- Kuczki-Kolonia - Kuczki-Pólko / Kuczki-Wieś**;
- Kuczki-Kolonia II**;
- KUCZKI-KOLONIA (dawna pętla linii [G BIS], dla tej linii przystanek przelotowy z zawrotką)*;
- Wojsławice - Nowe*;
- GRZMUCIN - STARA WIEŚ;
- Grzmucin - Nowina NŻ;
- Małęczyn - Stary IV NŻ (Radomska / Leśna);
- Małęczyn - Stary III NŻ (Radomska / Pogodna);
- Małęczyn - Stary II (Radomska / Makowska);
- Małęczyn - Stary I (Radomska / Szkolna);
- Słowackiego / Idalińska (tylko w kierunku ronda MB Fatimskiej);
- Słowackiego / Kwiatowa (tylko w kierunku wiaduktu nad LK8/LK26/LK585);
- Sienkiewicza / Katedra oraz przystanek końcowy
- RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego.
* przystanek reaktywowany na tej witrynie;
** przystanek reaktywowany na tej witrynie, tylko w kierunku pętli KUCZKI-KOLONIA;
*** nowy na tej witrynie
Zasadniczą część trasy tej linii stanowi trasa podstawowa dawnej linii [G BIS] (PKS), stąd na tej witrynie przyjęto oznaczenie tej linii jako [G2]. Odjazdy z przystanku Kłonówek-Wieś I są wykonywane tylko w porannym szczycie w dni nauki szkolnej o 5:50, 7:00 i 8:30. Linię tę obsługuje bus. Z uwagi na brak porozumienia międzygminnego z m.-gm. Skaryszew, bus pokonuje przystanki w Janowie bez zatrzymania.
Bus gozdowskiej linii gminnej [G3] łączy Radom m.in. z Gozdem, Kuczkami-Kolonią i Kłonówkiem-Wsią. Bus obsługuje Kiedrzyn, Klwatkę Królewską, Niemianowice, Kuczki-Kolonię (Zaszosie, Pólko), Gózd, Wojsławice, Kłonów, Kłonówek-Kolonię i Kłonówek Wieś. Linia ma przystanek początkowy - a jakże - obok radomskiego dworca kolejowego - RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta.
Bus tej linii obsługuje następujące przystanki (wszystkie tylko w kierunku Gozdu i Kłonówka-Wsi):
- RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego (przystanek początkowy);
- 25. Czerwca / Skłodowskiej-Curie;
- Struga / 25. Czerwca;
- Struga / Szklana;
- Kiedrzyn*;
- Klwatka Królewska I*;
- Klwatka Królewska II*;
- Klwatka Królewska III*;
- Kuczki-Kolonia - Zaszosie / Niemianowice*;
- Kuczki-Kolonia - Zaszosie II NŻ*;
- Kuczki-Kolonia - Zaszosie I NŻ*;
- Gózd I (Radomska)*;
- GÓZD - ADAMÓW (dawna pętla linii [G], dla tej linii przystanek przelotowy z zawrotką)*;
- Kuczki-Kolonia I**;
- Kuczki-Kolonia II**;
- Kuczki-Kolonia - Kuczki-Pólko / Kuczki-Wieś**;
- Wojsławice I NŻ***;
- Kłonów NŻ***;
- Kłonówek-Kolonia II***;
- Kłonówek-Kolonia I***;
- Kłonówek-Wieś II*** oraz przystanek końcowy
- Kłonówek-Wieś I***.
* przystanek reaktywowany na tej witrynie;
** przystanek reaktywowany na tej witrynie, tylko w kierunku Wojsławic;
*** nowy na tej witrynie
Zasadniczą część trasy tej linii stanowi trasa linii [G1] w połączeniu z gminną częścią linii [G2] (bez obsługi Małęczyna i Grzmucina), stąd na tej witrynie przyjęto oznaczenie tej linii jako [G3]. Odjazdy z przystanku RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta są wykonywane tylko w popołudniowym szczycie w dni nauki szkolnej o 14:20, 15:50 i 17:30. Linię tę obsługuje bus. Z uwagi na brak porozumienia międzygminnego z m.-gm. Jedlnia-Letnisko, bus pokonuje przystanki w Rajcu Szlacheckim i Lasowicach bez zatrzymania.
Operatorem na tych liniach jest przedsiębiorstwo Mar-Trans Marcin Pastuszka. Cena biletu normalnego na ww. gozdowskich liniach gminnych wynosi 6 PLN. Linie te funkcjonują od 2 stycznia 2023 r.
02.01.2025 - Uruchomienie nowej kowalskiej linii gminnej
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna [E3], Oparka, gm. Kowala, Grabina, Józefów, Maliszów, Romanów, Parznice, Kowala-Stępocina/Kowala/Kowalówka, Kotarwice, Mazowszany, Trablice
W związku z rekordową wysokością środków z FRPA dla gm. Kowala na potrzeby publicznego transportu zbiorowego (2 mln 76 tys. 62 PLN 40 gr.), obok zwiększenia pracy przewozowej na obu istniejących liniach [E1] i [E2] (przy jednoczesnej zmianie ich tras) powołano do życia kolejną kowalską linię gminną - [E3]. Będą na niej pracować w dni robocze nawet trzy brygady.
Busy kowalskiej linii gminnej [E3] połączą Grabinę, Józefów, Maliszów (Kolonię Osiek, Lubelską, Starą Wieś, Piachy, Majewo), Romanów, Parznice, Kowalę-Stępocinę (Dolną, Kolonię, Kowalówkę), Kotarwice, Mazowszany i Trablice z Radomiem. Linia będzie krańcować - podobnie, jak obecnie linia [E1] - obok radomskiego dworca kolejowego.
Busy tej linii będą obsługiwały następujące przystanki:
- Grabina (przystanek krańcowy, nowy na tej witrynie);
- Józefów I NŻ (przystanek "widmo", po drugiej stronie skrzyżowania DW 733 z DP 3539W względem przystanku Józefów dla linii [E1], nowy na tej witrynie);
- Józefów II NŻ (przystanek "widmo", przy DW 733, nowy na tej witrynie);
- Maliszów - Kolonia Osiek (Lubelska / Podgórska) NŻ - przystanek "widmo", przy DW 733, nowy na tej witrynie;
- Maliszów - Lubelska, nowy na tej witrynie;
- Maliszów II (Wierzbicka / Lubelska);
- Maliszów - Stara Wieś (Główna / Słoneczna) NŻ - przystanek "widmo", nowy na tej witrynie;
- Maliszów - Piachy (Słoneczna), nowy na tej witrynie;
- Romanów (Romanowska / Brzozowa), nowy na tej witrynie;
- Maliszów I (Romanowska / Wierzbicka) NŻ - przystanek "widmo", tylko w kierunku Romanowa, nowy na tej witrynie;
- Maliszów I (Wierzbicka / Romanowska) - tylko w kierunku Parznic;
- Maliszów - Majewo (Wierzbicka / Majówka);
- Parznice - Kolonia (Wierzbicka);
- Parznice (Wierzbicka / św. papieża Jana Pawła II) - tylko w kierunku Maliszowa;
- Parznice IV (św. papieża Jana Pawła II / Wierzbicka);
- Parznice V (św. papieża Jana Pawła II);
- Kowala-Stępocina - Dolna III (św. papieża Jana Pawła II / Walentynowska)*;
- Kowala-Stępocina - Dolna II (św. papieża Jana Pawła II / Równa)*;
- Kowala-Stępocina - Dolna I (św. papieża Jana Pawła II / Radomska)*;
- Kowala-Stępocina (Radomska / rondo Bohaterów Powstania Styczniowego Bitwy pod Kowalą 1863);
- Kowala-Stępocina - Kolonia (Radomska) - tylko w kierunku ronda w Kowali;
- Kowala-Stępocina - Kolonia I NŻ (przystanek "widmo", tylko w kierunku Kowalówki), reaktywowany;
- Kowala-Stępocina - Kolonia II, reaktywowany;
- Kowala-Stępocina - Kowalówka, reaktywowany;
- Kotarwice I, reaktywowany;
- Kotarwice II, reaktywowany;
- Kotarwice III NŻ - przystanek "widmo", tylko w kierunku Kowalówki, reaktywowany;
- Mazowszany / Kotarwice I;
- Trablice (Wierzbicka / al. ks. Kotlarza)**;
- Wierzbicka / Warsztatowa**;
- Wierzbicka / Czarnoleska**;
- Wierzbicka / Toruńska**;
- Limanowskiego / Maratońska** (tylko w kierunku Grabiny);
- Rewolucji 1905. Roku / Obrońców** oraz przystanek końcowy
- RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego** i przystanek początkowy
- Księcia Józefa Poniatowskiego / dw. PKP**.
UWAGI:
* przystanek będzie obsługiwany za linię gminną [E1];
** przystanek będzie obsługiwany równolegle z linią gminną [E1].
Zasadniczą część trasy tej linii stanowią przystanki nowo powstałe lub reaktywowane. Na ww. odcinkach dróg gminnych funkcjonowały dotej pory tylko przewozy szkolne.
Przystankiem początkowym w Radomiu będzie - podobnie, jak dla linii [E1] - drugie stanowisko zespołu przystankowego Księcia Józefa Poniatowskiego / dw. PKP (przystanek początkowy linii [I]).
Nowa linia gminna, a zwłaszcza jej przebieg, spowodowała zmiany nazw niektórych przystanków na łamach tej witryny. Przystanek:
- Maliszów - Stara Wieś (Wierzbicka / Lubelska) zmieni nazwę na Maliszów II (Wierzbicka / Lubelska);
- Maliszów (Wierzbicka / Romanowska) zmieni nazwę na Maliszów I (Wierzbicka / Romanowska)*.
UWAGI:
* Oficjalna nazwa tego przystanku przy DW 744 (dawniej DW 733/DW 744) to Romanów, znajduje się on jednak w Maliszowie. Romanów natomiast składał się do końca ub.r. z dwóch części:
- właściwej wsi, na zachód od DW 744, oraz
- eksklawy o nazwie Stawki będącej przysiółkiem wsi Romanów wraz z Podgórzem, będącym częścią wsi Romanów, na wschód od DW 744 - od tego roku Stawki są osobną wsią.
Odjazdy z przystanku Grabina:
- w dni robocze o 4:50, 5:30, 6:30, 7:10, 8:10, 8:50, 9:50, 10:30, 11:30,
13:10, 13:50, 14:50, 15:15Z, 15:30Z, 16:30, 18:10, 19:50, 21:30 i 23:10Z;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 4:50, 5:30, 6:30, 7:10, 8:10, 8:50, 9:50, 10:30, 11:30, 12:10Z, 13:10, 13:50, 14:50, 15:30Z, 16:30, 18:10, 19:50, 21:30 i 23:10Z;
- w weekendy o 4:50, 6:30, 8:10, 9:50, 11:30, 13:10, 14:50, 16:30, 18:10 i 21:30.
OZNACZENIE:
Z - kurs zjazdowy tylko do przystanku Trablice (Wierzbicka / al. ks. Kotlarza).
Odjazdy z przystanku Księcia Józefa Poniatowskiego / dw. PKP:
- w dni robocze o 5:40, 6:20, 7:20, 8:00, 9:00, 9:40, 10:40, 11:20, 12:20, 13:00, 14:00, 14:40, 15:40, 17:20, 19:00, 20:40 i 22:20;
- w weekendy o 5:40, 7:20, 9:00, 10:40, 12:20, 14:00, 15:40, 17:20 i 20:40.
Kursy początkowe z przystanku Trablice (Wierzbicka / al. ks. Kotlarza):
- w dni robocze o 4:25 i 5:05;
- w weekendy o 4:25.
Operatorem na tej linii jest - podobnie, jak linii [E1] (oraz wszystkich pięciu skaryszewskich, a ponadto wszystkich czterech jedlneńskich linii gminnych) przedsiębiorstwo Robert Opara Przewóz Osób (Grupa Oparka - PKS Kielce sp. z o.o.).
02.01.2025 - Korekta rozkładów jazdy. Zmiany tras i operatorów
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna [E1], linia gminna [E2], Oparka, Chełmińscy, gm. Kowala, zmiana trasy, rozkład jazdy, Mazowszany, Huta Mazowszańska, Zenonów, Sołtyków, Trablice, Dąbrówka Zabłotnia
W związku z rekordową wysokością środków z FRPA dla gm. Kowala na potrzeby publicznego transportu zbiorowego (2 mln 76 tys. 62 PLN 40 gr.), zwiększono liczbę kursów na kowalskich liniach gminnych [E1] i [E2]. Zmienione zostały ponadto trasy obu linii. Na tej pierwszej będą pracować dwie brygady. Ponadto powstała kolejna kowalska linia gminna - [E3] (linie nie mają oznaczenia alfanumerycznego, ww. oznaczenia zastosowano na łamach tej witryny na potrzeby nawigacji po stronie). O nowej linii - w kolejnym komunikacie.
Busy kowalskiej linii gminnej [E1] zostaną wycofane z zachodniej części Parznic, ponadto z Kowali-Stępociny (Dolnej, Górnej), Rożek - Kolonii, Augustowa, Kosowa - Mniejszego, Ludwinowa oraz z zachodniej części Trablic (Kolonii, Pelagowa), a jej trasa zostanie skrócona do radomskiego dworca kolejowego. Busy tej linii nie będą już obsługiwały następujących przystanków:
- Grabina - Bukowiec NŻ (przystanek "widmo", warunkowy, zlikwidowany z uwagi na nowo powstałą kowalską linię gminną [E3] do/z Grabiny);
- Parznice IV (św. papieża Jana Pawła II / Wierzbicka)*;
- Parznice V (św. papieża Jana Pawła II)*;
- Kowala-Stępocina - Dolna I (św. papieża Jana Pawła II / Walentynowska)*;
- Kowala-Stępocina - Dolna II (św. papieża Jana Pawła II / Równa)*;
- Kowala-Stępocina (św. papieża Jana Pawła II / Radomska)*;
- Kowala-Stępocina - Górna I (Walewskiej / Radomska)**;
- Kowala-Stępocina - Górna II (Walewskiej / Powstańców Styczniowych)***;
- Rożki - Kolonia I****;
- Rożki - Kolonia II****;
- Augustów / stacja PKP Rożki NŻ****;
- Augustów NŻ****;
- Kosów - Mniejszy / p.o. PKP Kosów**;
- Ludwinów III**;
- Ludwinów II**;
- Ludwinów I**;
- Trablice - Kolonia (al. ks. Kotlarza)**;
- Trablice - Pelagów (al. ks. Kotlarza)**;
- Trablice I (al. ks. Kotlarza / Wierzbicka)**;
- RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta*****;
- gen. Traugutta / marsz. Józefa Piłsudskiego*****;
- Lekarska / Szpital*****;
- Żeromskiego / gen. Traugutta*****;
- Malczewskiego / Kazimierza Kelles-Krauza*****;
- Wernera / Montwiłła-Mireckiego***** oraz pętla
- RADOM - KAPTUR / Mokra*****.
UWAGI:
* przystanek będzie obsługiwany nowo powstałą linią gminną [E3];
** przystanek będzie obsługiwany linią gminną [E2];
*** przystanek w kierunku ronda w Kowali-Stępocinie będzie obsługiwany linią gminną [E2], a w kierunku Rożek zostanie zlikwidowany;
**** przystanek zlikwidowany;
***** przystanek nie będzie nieobsługiwany z uwagi na skrócenie trasy.
Busy tej linii będą obsługiwały ponadto następujące przystanki:
- Parznice (Wierzbicka / św. papieża Jana Pawła II) - tylko w kierunku Trablic;
- Mazowszany / Kotarwice II (Wierzbicka);
- Kotarwice / Mazowszany II (Wierzbicka);
- Kotarwice / Mazowszany I (Wierzbicka);
- Mazowszany I NŻ (przystanek "widmo", tuż za skrzyżowaniem w kierunku Huty Mazowszańskiej, nowy na tej witrynie);
- Mazowszany II (nowy na tej witrynie);
- Huta Mazowszańska I (Złota) - nowy na tej witrynie;
- Huta Mazowszańska II (Złota) - nowy na tej witrynie;
- Zenonów (Skaryszewska / Złota) - tylko w kierunku Bukowca, reaktywowany);
- ZENONÓW (pętla linii 23);
- Zenonów / Sołtyków (Skaryszewska) NŻ - na granicy z gm. Skaryszew;
- Sołtyków II (Skaryszewska / Sosnowa) NŻ - na granicy z gm. Skaryszew;
- Sołtyków I (Skaryszewska / Piaskowa) - na terenie gm. Skaryszew;
- Sołtyków I (Piaskowa / Radomska) NŻ - przystanek "widmo", na terenie gm. Skaryszew, reaktywowany;
- Trablice - Ciborów II (reaktywowany);
- Trablice - Ciborów I (reaktywowany);
- Trablice - Stara Wieś (reaktywowany);
- Trablice II (reaktywowany) oraz przystanek końcowy
- RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego.
Z uwagi na niedawną zmianę statusu Zenonowa (z przysiółku wsi Huta Skaryszewska na samodzielną wieś), na łamach tej witryny reaktywowany przystanek Huta Mazowszańska - Zenonów otrzymał nazwę Zenonów (Skaryszewska / Złota).
Z uwagi na zmianę charakteru, reaktywowana pętla TRABLICE - STARA WIEŚ zmieni funkcję na przystanek przelotowy Trablice - Stara Wieś.
Przystankiem początkowym w Radomiu będzie drugie stanowisko zespołu przystankowego Księcia Józefa Poniatowskiego / dw. PKP (przystanek początkowy linii [I]).
Odjazdy z przystanku Bukowiec:
- w dni robocze o 4:45, 5:30, 6:15, 7:00, 7:45, 8:30, 9:15, 10:00, 10:45, 11:30, 12:15, 13:45, 15:15, 16:45, 18:15, 19:45, 21:15, 22:45 i 23:55Z;
- w weekendy o 6:15, 7:45, 9:15, 10:45, 12:15, 13:45, 15:15, 16:45Z, 19:45 i 23:00Z.
OZNACZENIE:
Z - kurs zjazdowy tylko do przystanku Trablice (Wierzbicka / al. ks. Kotlarza).
Odjazdy z przystanku Księcia Józefa Poniatowskiego / dw. PKP:
- w dni robocze o 5:30, 6:15, 7:00, 7:45, 8:30, 9:15, 10:00, 10:45, 11:30, 13:00, 14:30, 16:00, 17:30, 19:00, 20:30, 22:00 i 23:20;
- w weekendy o 7:00, 8:30, 10:00, 11:30, 13:00, 14:30, 16:00, 19:00 i 22:15.
Kursy początkowe z przystanku Trablice II:
- w dni robocze o 4:25 i 5:10;
- w weekendy o 5:48.
Zmieni się operator na tej linii. Dotychczasową firmę - Usługi Transportowe Marcin Jarząbek - zastąpi przedsiębiorstwo Robert Opara Przewóz Osób (Grupa Oparka - PKS Kielce sp. z o.o.).
Bus kowalskiej linii gminnej [E2] zostanie wycofany z kryterium ulicznego przez Rudę Małą - Bojec i Rudę Wielką, ponadto zostanie wycofany w Radomiu z ulicy Starokrakowskiej. Bus tej linii nie będzie już obsługiwał następujących przystanków:
- Ruda Mała - Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia I (w kierunku Rudy Wielkiej, zlikwidowany);
- Ruda Mała - Bojec NŻ (zlikwidowany);
- Ruda Wielka (Kasztanowa / Radomska) NŻ (przystanek "widmo", zlikwidowany);
- Kowala-Stępocina (Radomska / rondo Bohaterów Powstania Styczniowego Bitwy pod Kowalą 1863) - tuż przed rondem, w kierunku Rudy Małej (brak słupka ze znakiem drogowym D-15);
- Starokrakowska / Szydłowiecka;
- Limanowskiego / Toruńska;
- Limanowskiego / Maratońska (przed skrzyżowaniem, tylko w kierunku radomskiego dworca kolejowego).
Bus tej linii będzie obsługiwał ponadto następujące przystanki:
- Ruda Mała (tylko w kierunku Stanisławowa, reaktywowany);
- Ruda Mała / Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia (tylko w kierunku Stanisławowa, reaktywowany)**;
- Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia / p.o. PKP Dąbrówka Zabłotnia (reaktywowany);
- Dąbrówka Zabłotnia (reaktywowany);
- Dąbrówka Zabłotnia - Załawie (reaktywowany);
- Kowala-Stępocina - Górna II (Walewskiej / Powstańców Styczniowych)*;
- Kowala-Stępocina - Górna II (Powstańców Styczniowych / Walewskiej) NŻ (reaktywowany);
- Kowala-Stępocina - Górna I (Walewskiej / Radomska)*;
- Krychnowice (w bramie Samodzielnego Wojewódzkiego Publicznego Zespołu Zakładów Psychiatrycznych Opieki Zdrowotnej im. dr Barbary Borzym podczas wjazdów kieszeniowych);
- Kosów - Mniejszy / p.o. PKP Kosów*;
- Ludwinów III*;
- Ludwinów II*;
- Ludwinów I*;
- Trablice - Kolonia (al. ks. Kotlarza)*;
- Trablice - Pelagów (al. ks. Kotlarza)*;
- Trablice I (al. ks. Kotlarza / Wierzbicka)*;
- Wierzbicka / Warsztatowa;
- Wierzbicka / Czarnoleska oraz
- Wierzbicka / Toruńska.
UWAGI:
* przystanek będzie obsługiwany za linię gminną [E1];
** przystanek Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia / Ruda Mała został przeniesiony za skrzyżowanie w kierunku Rudy Wielkiej. Nadano mu na tej witrynie nazwę Ruda Mała / Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia I (obecnie zlikwidowany). Ponadto został postawiony kolejny przystanek, za skrzyżowaniem w kierunku Stanisławowa, któremu nadano na tej witrynie nazwę Ruda Mała / Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia.
Z uwagi na zbudowane na rzecz PKP PLK SA kolejowe przystanki osobowe, na łamach tej witryny zostały zmienione nazwy następujących przystanków:
- Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia na Dąbrówka Zabłotnia - Kolonia / p.o. PKP Dąbrówka Zabłotnia oraz
- Kosów - Mniejszy na Kosów - Mniejszy / p.o. PKP Kosów.
Analiza rozkładu jazdy i jego weryfikacja w terenie wykazała na kilku kursach bardzo napięty czas przejazdu, często niemożliwy do realizacji bez opóźnienia. Podczas każdego kursu bus wykonuje wjazd kieszeniowy z Kosowa - Mniejszego i Augustowa do Kosowa, gdzie bus wykonuje "trójkątowanie", czyli zawraca cofając z DP 3558W w DP 3564W na skrzyżowaniu przy pobliskim przystanku. Bus nie wykonuje podjazdu na pętlę zlokalizowaną w Kosowie - Większym w pobliżu ul. Rodziny Niecieckich. Ponadto, czego nie ma na oficjalnych rozkładach jazdy, kierowca wykonuje "na żądanie" podjazd do radomskich Krychnowic. Na tej linii będzie pełniła służbę jedna brygada - "maraton".
Kowalska linia gminna [E2] w obecnym kształcie osiągnęła rekord liczby przejeżdżanych przejazdów kolejowo-drogowych podczas jednego kursu - jest ich aż 8:
- w Radomiu na ul. Wierzbickiej (DW 744) z LK22;
- w Trablicach na ul. Wierzbickiej (DW 744) z LK8;
- w Ludwinowie z LK8;
- w Kosowie - Mniejszym (DP 3564W) z LK22 (podczas wjazdu kieszeniowego);
- w Kosowie - Mniejszym (DP 3564W) z LK22 (ponownie, podczas powrotu z wjazdu kieszeniowego);
- w Kosowie - Mniejszym (DP 3564W) z LK8;
- w Dąbrówce Zabłotniej - Załawiu z LK8;
- w Dąbrówce Zabłotniej - Kolonii (DP 4010W) z LK8.
Odjazdy z przystanku Ruda Mała / Stanisławów:
- w dni robocze o 4:20, 5:45, 7:06, 8:45, 10:30, 13:05, 15:10, 17:10, 18:55 i 21:00;
- w soboty o 5:10, 7:06, 8:45, 10:30, 13:05, 15:10 i 17:10.
Odjazdy z pętli RADOM - KAPTUR / Mokra:
- w dni robocze o 5:00, 6:25, 8:00, 9:40, 11:45, 14:15, 16:15, 18:10, 20:00 i 22:10;
- w soboty o 6:25, 8:00, 9:40, 11:45, 14:15, 16:15 i 18:10.
Zmieniła się nazwa operatora na tej linii. Dotychczasową nazwę - "Alexandria" Aleksandra Chełmińska - zastąpi nazwa Chełmińscy sp. z o.o.
Cennik (bilety normalne):
- bilet jednorazowy na terenie gminy - 0,90 PLN;
- bilet jednorazowy do Radomia z Trablic, Ludwinowa, Kosowa - 4 PLN;
- bilet jednorazowy do Radomia - 5 PLN;
- bilet miesięczny na terenie gminy - 20 PLN;
- bilet miesięczny do Radomia z Trablic, Ludwinowa, Kosowa - 145 PLN;
- bilet miesięczny do Radomia - 195 PLN.
Obowiązują wszystkie ulgi ustawowe.
Z uwagi na zmianę przebiegu trasy tej linii na terenie Radomia, przestaną być na tej witrynie edytowane następujące przystanki:
- Limanowskiego / Maratońska (przed skrzyżowaniem, po stronie kościoła pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus);
- Limanowskiego / Toruńska oraz
- Starokrakowska / Szydłowiecka.
02.01.2025 - Korekta rozkładów jazdy
SŁOWA KLUCZOWE linia gminna [B4], linia gminna [B5], Oparka, gm. Skaryszew, Miasteczko, Odechów, Odechowiec, zmiana trasy, rozkład jazdy
W związku ze zmniejszeniem środków z FRPA dla m.-gm. Skaryszew na potrzeby publicznego transportu zbiorowego, zmniejszono liczbę kursów na skaryszewskich liniach gminnych [B4] i [B5]. Zmieniona została ponadto trasa tej pierwszej.
Busy skaryszewskiej linii gminnej [B4] zostaną wycofane z MIASTECZKA, a jej trasa zostanie skrócona ponownie do Odechowca. Busy będą jednak zawracać aż na końcu tej miejscowości. Busy tej linii nie będą już obsługiwały następujących przystanków:
- Odechów - Kolonia NŻ (przystanek "widmo", warunkowy) oraz pętla
- MIASTECZKO.
Busy tej linii będą obsługiwały nowe przystanki:
- Odechowiec III;
- Odechowiec IV oraz przystanek krańcowy
- Odechowiec V.
Odjazdy z przystanku Odechowiec V będą się odbywały o tych samych porach, co z MIASTECZKA. Ponadto, dotychczasowa pętla MIASTECZKO ponownie zmieni charakter na przystanek przelotowy tylko dla skaryszewskiej linii gminnej [B3]Miasteczko. Ulegnie likwidacji przystanek "widmo" Odechów - Kolonia NŻ.
Z uwagi na nowo powstałą tczowską linię gminną [T], która będzie obsługiwała kolejny przystanek w miejscowości Kłonowiec-Koracz (przy DP 3534W), przystanek Kłonowiec-Koracz NŻ zmieni na tej witrynie nazwę na Kłonowiec-Koracz II NŻ.
Nie będą wykonywane następujące kursy linii [B4]:
- z JANISZPOLA o 4:01 i 15:10 (w kierunku przystanku krańcowego Odechowiec V);
- okrężne wokół Radomia z przystanku krańcowego Odechowiec V o 4:30, 15:10, 17:10 (będzie wykonywany jako kurs zjazdowy tylko do JANISZPOLA), 18:40, 20:10, 21:40 i 23:10 (kurs zjazdowy tylko do JANISZPOLA);
- podczas okrążenia, z przystanku RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta o 5:10, 17:50, 19:20, 20:50 i 22:20.
Liczba zlikwidowanych kursów jest równa liczbie kursów powołanych podczas ostatniej zmiany rozkładu jazdy, tj. 13 marca 2023 r. Liczba brygad zostanie zmniejszona z 3 do 2 (w tym jedna szczytowa).
Zmiany dotknęły ponadto inną skaryszewską linię gminną - [B5]. W weekendy będą wykonywane dodatkowe kursy :
- z przystanku krańcowego Gębarzów-Kolonia II o 14:35 (ze SKARYSZEWA o 14:45);
- z przystanku krańcowego Wilczna II o 15:00 (ze SKARYSZEWA o 15:14).
Natomiast w dni robocze nie będą wykonywane następujące kursy linii [B5]:
- z przystanku Gębarzów-Kolonia II o 19:10 i 20:10;
- ze SKARYSZEWA (w kierunku Wilcznej) o 19:20 i 20:20;
- z przystanku Wilczna II o 19:40 i 20:40;
- ze SKARYSZEWA (do Gębarzowa-Kolonii) o 19:54 i 20:54.
Wyniki naboru wniosków o objęcie dopłatą na 2025 r. w ramach FRPA linii gminnych
SŁOWA KLUCZOWE dopłaty, lokalne połaczenia autobusowe, FRPA
Na podstawie wniosków nadesłanych przez organizatorów PTZ (JST) podczas naboru trwającego w dniach 3-9 grudnia ub.r., 31. grudnia ub.r. wytypowano listę gmin, których wnioski zostały objęte dopłatą w ramach limitu środków FRPA dla woj. mazowieckiego (tj. 85 mln 338 tys. 835 zł. 76 gr.). Województwo mazowieckie jest dopiero siódmym z kolei, które podało wyniki naboru z FRPA na 2025 r. Po latach marazmu, tym razem liczba chętnych i wysokość wnioskowanych kwot w woj. mazowieckim przeszła najśmielsze oczekiwania, bowiem łączna suma dofinansowania dla projektów gmin, powiatów i ich związków wyniosła aż 165 319 963,81 PLN, co stanowi 193,72% alokacji. Dla chętnych JST brakuje zatem prawie drugie tyle wobec dostępnego limitu na rok 2025 dla woj. mazowieckiego, tj. ok. 80 mln PLN! Z tego powodu aż 40 wniosków pozostało bez dofinansowania (w tym 7 wniosków związków powiatowo-gminnych i 33 wniosków powiatów).
Łącznie przyznano 156 wniosków, w tym dofinansowanie dla 50 wieloletnich wniosków gmin, dla 1 wieloletniego wniosku związku powiatowo-gminnego (związek "Garwolińskie Przewozy Powiatowo-Gminne" otrzymał na cztery lata aż 40 mln PLN, z czego tylko na ten rok otrzyma 9 365 108,02 PLN) oraz dla 65 rocznych wniosków gmin.
W powiecie radomskim 3 gminy otrzymały dofinansowanie na wnioski wieloletnie. Są nimi:
- gm. Kowala, 2 076 062,40 PLN (3 linie) - na 5 lat (2025-2029);
- gm. Zakrzew, 656 426,40 PLN (5 linii) - na 9 lat (2025-2033);
- gm. Wierzbica, 878 985 PLN (4 linie) - na 5 lat (2025-2029).
Podane wyżej kwoty to wysokość dofinansowania tylko na rok 2025. Gm. Kowala na 115 gmin, które wnioskowały o dofinansowanie z FRPA, zdobyła czwartą z kolei kwotę na ten rok (najwyższą otrzymała gm. Radzymin - 2 503 314 PLN). Gm. Zakrzew uruchomi kolejna linie gminną - 104.
W najbliższym sąsiedztwie powiatu radomskiego (WRA) dofinansowanie otrzymały:
- gm. Tczów z powiatu zwoleńskiego (WZW), 142 848 PLN (1 linia);
- m.-gm. Kozienice z powiatu kozienickiego (WKZ), 295 500 PLN;
- m.-gm. Przysucha z powiatu przysuskiego (WPY), 585 518,22 PLN;
- gm. Mirów z powiatu szydłowieckiego (WSZ), 498 960 PLN.
Najwięcej w powiecie radomskim z FRPA otrzymała na rok 2025 gm. Kowala - ponad 2 mln PLN. Nieco poniżej tej kwoty - 1,87 mln PLN - otrzymała m.-gm. Skaryszew. Dotychczasowy lider spadł na 2. lokatę. Zielone słupki dotyczą gmin spoza powiatu radomskiego, jednak organizujących linie gminne prowadzące do Radomia (m.-gm. Głowaczów - bez dofinansowania z FRPA - na podstawie porozumienia międzygminnego z gm. Jastrzębia).
W porównaniu do roku ubiegłego różnice w wysokości dotacji dla poszczególnych gmin są minimalne. Wyjątek stanowi gm. Kowala, która na rok 2025 otrzymała 5,5-krotnie więcej, niż w roku ubiegłym. W odróżnieniu od powiatów np. szydłowieckiego czy przysuskiego, powiat radomski nie jest organizatorem PTZ, dlatego mieszkańcy np. Przytyka, Iłży czy Wierzbicy mogą na razie zapomnieć o bezpośredniej linii autobusowej do Radomia w standardach obsługi na miarę XXI w. Tym bardziej o porozumieniu międzypowiatowym lub powiatowo-gminnym nie może być mowy.
Kwotę w wysokości 1,5 mln PLN m.-gm. Skaryszew przekroczyła już 3-krotnie, natomiast kwotę 2 mln PLN - raz, w ubiegłym roku. Kwota w wysokości 2,216 mln PLN dla Skaryszewa to dotychczas rekord w powiecie radomskim. W tym roku jednak kwotę 2 mln PLN dofinansowania z FRPA przekroczyła gm. Kowala - 2,076 mln PLN. W dalszym ciągu nie przystępują do konkursu na dofinansowanie z FRPA gm. Jedlińsk i gm. Pionki.
Na podstawie tegorocznego rozdania z FRPA powstanie kilka nowości:
- nowa kowalska linia gminna [E3] z Grabiny przez Józefów, Maliszów (Podgórze/Kolonia Osiek, Lubelska, Starą Wieś, Piachy), Romanów, Maliszów (Majewo), Parznice, Kowalę (Dolną, Stępocinę, Kolonię, Kowalówkę), Kotarwice, Mazowszany, Trablice do Radomia;
- jastrzębska linia gminna L[2] obecnie z Radomia przez Lesiów, Owadów, Jastrzębię, Bartodzie do Łukawy (gm. Głowaczów, pow. kozienicki) - na mocy porozumienia międzygminnego z m.-gm. Głowaczów zostanie wydłużona do m. Głowaczów (gmina dopłaca z własnego budżetu);
- nowa jastrzębska linia gminna L[4] z Radomia przez Jastrzębię, Lewaszówkę i dalej przez Cecylówkę-Brzózkę do Brzózy (gm. Głowaczów, pow. kozienicki) - na mocy porozumienia międzygminnego z m.-gm. Głowaczów (gmina dopłaca z własnego budżetu);
- nowa tczowska okrężna linia gminna [T] z Bartodziejów wokół gminy przez Lucin, Janów, Józefów, Brzezinki Stare/Nowe-Żabówkę, Podzakrzówek/Tczów, Tczów (Janówkę Małą, Poduchowną, Pragę, Średnią Wieś), Borki, Kazimierzów, Rawicę Nową, Rawicę-Kolonię, Tynicę i dalej przez tereny gm. Skaryszew, tj. przez Kłonowiec-Koracz, Kłonowiec-Kurek, Kazimierówkę, Bogusławice (Kolonię), Maków (Bogusławską, Skaryszewską, Starowiejską, Lipową), Makowiec (Makowską, Radomską) i dalej do Radomia z przystankiem krańcowym RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego (przystanek krańcowy m.in. zakrzewskich linii gminnych 100, 101 i 102 oraz przystanek początkowy linii 27).
Po czterech transzach z FRPA gm. Jastrzębia nie przekroczyła skumulowanej kwoty dofinansowania za lata 2022-2025 w wysokości 3 mln PLN. Kwotę tę przekroczy właśnie w tym roku "mocnym uderzeniem" gm. Kowala. Po trzech transzach do kwoty 2,5 mln PLN zbliża się gm. Wierzbica. Niekwestionowanym liderem w pozyskiwaniu środków z FRPA w ciągu ostatnich czterech lat jest m.-gm. Skaryszew, która jak dotąd łącznie pobrała dofinansowanie w wysokości 6 568 531,70 PLN! Linie gminne w wersji "widmo" funkcjonują na terenach gmin: Gózd, Iłża i Przytyk. Poprawiła się nieco sytuacja na terenie gm. Wolanów, a już wiadomo, że od czerwca 2026 r. będzie zupełnie lepiej. Dramat i "białe plamy" nadal pozostają na terenach gm Jedlińsk.
W wyniku powstania kowalskiej linii gminnej [E3] zmienią trasy istniejące dotychczas pozostałe linie na terenie tej gminy:
- linia [E1] z Bukowca biegnie obecnie przez Józefów, Bardzice, Gębarzów-Osadę, Parznice, Mazowszany/Kotarwice, Hutę Mazowszańską, Zenonów, Sołtyków, Trablice (Ciborów, Starą Wieś) i dalej do Radomia - zmieni się ponadto operator na tej linii;
- linia [E2] z Rudy Małej biegnie obecnie przez Dąbrówkę Zabłotnią (Kolonię, Załawie), Kowalę (Górną, Stępocinę, Kolonię), Augustów, Kosów (wjazd kieszeniowy do Radomia, do ul. Krychnowickiej, zawracanie w bramie Samodzielnego Wojewódzkiego Publicznego Zespołu Zakładów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej im. dr Barbary Borzym), powrót przez Kosów - Mniejszy, Ludwinów, Trablice (Pelagów, Kolonię) i dalej do Radomia.
Szczegółowe informacje będą systematycznie podawane po zapoznaniu się z informacjami podawanymi przez urzędy poszczególnych gmin i po ich weryfikacji w terenie ze stanem faktycznym.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego, bank należący w całości do Skarbu Państwa;
FRPA - Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych (fundusz celowy utworzony w BGK);
gm. - gmina, (gmina wiejska);
m.-gm. - miasto-gmina (gmina miejsko-wiejska);
m.n.p.p. - miasto na prawach powiatu (powiat grodzki);
JST - jednostki samorządu terytorialnego;
PTZ - publiczny transport zbiorowy.
01.01.2025 - Zmiana nazw i statutów miejscowości w powiecie radomskim
SŁOWA KLUCZOWE linia A, linia 23, Michalczewski, MPK, gm. Jedlińsk, gm. Kowala, Kępiny, Jedlanka, Zenonów, Huta Mazowszańska, nazwy przystanków
Na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw i rodzajów niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych, z dniem 1 stycznia 2025 r. został zmieniony rodzaj niektórych miejscowości w powiecie radomskim.
Na terenie gm. Jedlińsk miejscowość:
- Bród, przysiółek wsi Gutów zmieniła się w wieś;
- Czarna Rola, przysiółek wsi Jedlanka zmieniła się w wieś;
- Godzisz, przysiółek wsi Bierwce zmieniła się w wieś;
- Gryzów, przysiółek wsi Mokrosęk zmieniła się w wieś;
- Kępiny, przysiółek wsi Jedlanka zmieniła się w wieś;
- Marcelów, przysiółek wsi Wsola zmieniła się w wieś;
- Moczydło, przysiółek wsi Janki zmieniła się w osadę.
Na terenie gm. Kowala miejscowość:
- Kąty, przysiółek wsi Młodocin Mniejszy zmieniła się w wieś;
- Stawki, przysiółek wsi Romanów zmieniła się w wieś;
- Zenonów, przysiółek wsi Huta Mazowszańska zmieniła się w wieś.
Na terenie gm. Przytyk miejscowość:
- Żmijków, przysiółek wsi Krzyszkowice zmieniła się w wieś.
W związku z powyższym, na potrzeby tej witryny ulegnie zmianie:
- nazwa przystanku krańcowego linii A (Michalczewski) z dotychczasowej Jedlanka - Kępiny na Kępiny.
W związku z powyższym, na potrzeby tej witryny ulegnie zmianie
- nazwa pętli linii 23 (MPK) z dotychczasowej HUTA MAZOWSZAŃSKA - ZENONÓW na ZENONÓW oraz
- nazwa przystanku na trasie wariantowej linii 23 (MPK, tylko w kierunku ww. pętli) z dotychczasowej Huta Mazowszańska - Zenonów / Sołtyków (Skaryszewska) NŻ na Zenonów / Sołtyków (Skaryszewska) NŻ
Ponadto, na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2024 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy, z dniem 1 stycznia 2025 r. nadano status miasta miejscowości Kazanów w woj. mazowieckim, pow. zwoleńskim (WZW), gm. Kazanów.
20.12.2024-12.01.2025 - Komunikacja miejska, podmiejska oraz gminna w okresie świątecznym i noworocznym
SŁOWA KLUCZOWE ferie świąteczne
W okresie okołoświątecznym i noworocznym, radomski PTZ będzie funkcjonował w nieco zmienionej formie. Zestawienie zmian w kursowaniu pokazano w poniższej tabeli (legenda poniżej). "Pytajniki" (?) dotyczą linii funkcjonujących na podstawie dofinansowania z FRPA (na dziś brak danych, co dalej z ich funkcjonowaniem).
Znaczenie wszystkich pogrubionych symboli jest opisane pod tabelą. Symbole pozbawione pogrubienia oznacza kursowanie z pewnymi ograniczeniami. Poniżej ich zestawienie.
24. grudnia (wtorek, wigilia Narodzenia Pańskiego, pierwszych rodziców: Adama i Ewy)):
- autobusy komercyjnej, podmiejskiej linii A (Michalczewski) kursują wg feryjnego rozkładu jazdy z ograniczeniami zaznaczonymi w rozkładzie jazdy - nie będą wykonywane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z krańca Jedlanka - Kępiny o 18:55);
- bus skaryszewskiej linii gminnej [B1] (Oparka) kursuje wg weekendowego rozkładu jazdy (kursowanie w soboty jest identyczne z kursowaniem w niedziele) - nie będzie wykonany ostatni kurs skrócony ze SKARYSZEWA o 18:50 (z wjazdem kieszeniowym do Podsuliszki) przez Dzierzkówek Stary z powrotem przez SKARYSZEW (19:22) do MAKOWCA;
- bus kowalskiej linii gminnej [E1] (Jarząbek) nie kursuje;
- bus kowalskiej linii gminnej [E2] (Alexandria) kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniami - nie będą wykonywane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z Radomia o 16:10);
- autobus komercyjnej, podmiejskiej linii F (Jarząbek) kursuje wg weekendowego rozkładu jazdy (kursowanie w soboty jest identyczne z kursowaniem w niedziele) z ograniczeniami zaznaczonymi w rozkładzie jazdy - nie będą wykonywane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z Radomia o 16:10);
- bus wierzbickich linii gminnych [F1], [F2], [F3] i [F4] nie kursuje;
- bus miejskiej, komercyjnej linii [I] (Szymkiewicz) nie kursuje;
- bus jedlneńskiej linii gminnej J1 (Oparka) kursuje wg powszedniego rozkładu jazdy z zawieszeniem kursowania po godz. 12. (ostatni kurs okrężny z Jedlni-Letniska o 9:20);
- bus jedlneńskiej linii gminnej J2 (Oparka) kursuje wg powszedniego rozkładu jazdy z zawieszeniem kursowania po godz. 12. (ostatni kurs okrężny z Jedlni-Letniska o 11:00);
- bus jedlneńskiej linii gminnej J3 (Oparka) kursuje wg powszedniego rozkładu jazdy z zawieszeniem kursowania po godz. 12. (ostatni kurs z SADKOWA-POLESIA / Lasowic o 9:50);
- bus jedlneńskiej linii gminnej J4 (Oparka) kursuje wg powszedniego rozkładu jazdy z zawieszeniem kursowania po godz. 12. (ostatni kurs okrężny z Jedlni-Letniska o 10:03);
- tabor jastrzębskich linii gminnych L[1], L[2] i L[3] kursuje wg feryjnego rozkładu jazdy z ograniczeniami - ostatni kurs (okrężny) będzie wykonany z Radomia na linii L[1] o 14:30;
- midibus komercyjnej, podmiejskiej linii P kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonany ostatni kurs z Radomia o 16:10 (ostatni kurs z Przytyka o 15:10);
- midibus komercyjnej, podmiejskiej linii W kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniami - nie będą wykonane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z Radomia o 14:20);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 100 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs z ZAKRZEWSKIEJ WOLI o 12:14);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 101 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs z JASZOWIC-KOLONII o 13:25);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 102 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs skrócony do przystanku Kozinki II z Radomia - z przystanku Wernera / Montwiłła-Mireckiego o 14:06).
25. grudnia (środa, uroczystość Narodzenia Pańskiego), 26. grudnia (czwartek, św. Szczepana, 1. męczennika) oraz 1. stycznia (środa, uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi) żadne komercyjne linie miejskie i podmiejskie oraz komunalne gminne nie kursują.
27. grudnia (piątek, św. Jana Ewangelisty, Apostoła) jastrzębskie linie gminne L[2] i L[3] nie kursują.
30. grudnia (poniedziałek) jastrzębskie linie gminne L[2] i L[3] nie kursują.
31. grudnia (wtorek, św. papieża Sylwestra II):
- autobusy komercyjnej, podmiejskiej linii A (Michalczewski) kursują wg feryjnego rozkładu jazdy z ograniczeniami zaznaczonymi w rozkładzie jazdy - nie będą wykonywane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z krańca Jedlanka - Kępiny o 18:55);
- bus kowalskiej linii gminnej [E2] (Alexandria) kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniami - nie będą wykonywane ostatnie 2 wahadła (ostatni kurs z Radomia o 16:10);
- bus miejskiej, komercyjnej linii [I] (Szymkiewicz) nie kursuje;
- bus jastrzębskiej linii gminnej L[1] kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniami - ostatni kurs (okrężny) będzie wykonany z Radomia o 15:45;
- jastrzębskie linie gminne L[2] i L[3] nie kursują;
- midibus komercyjnej, podmiejskiej linii W kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs z Radomia o 16:10);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 100 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs z ZAKRZEWSKIEJ WOLI o 12:14);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 101 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs z JASZOWIC-KOLONII o 13:25);
- autobus zakrzewskiej linii gminnej 102 kursuje wg sobotniego rozkładu jazdy z ograniczeniem - nie będzie wykonane ostatnie wahadło (ostatni kurs skrócony do przystanku Kozinki II z Radomia - z przystanku Wernera / Montwiłła-Mireckiego o 14:06).
2. i 3. stycznia 2025 r. (czwartek i piątek) tabor jastrzębskich linii gminnych L[1], L[2] i L[3] kursuje wg feryjnego rozkładu jazdy.
Midibus szkolnej jedlneńskiej linii gminnej J5 oraz elektrobus szkolnej zakrzewskiej linii gminnej 103 w dniach 21.12.2024-01.01.2025 - nie kursują.
24. grudnia (wtorek, wigilia Narodzenia Pańskiego, pierwszych rodziców: Adama i Ewy) oraz 31. grudnia (wtorek, św. papieża Sylwestra II) autobusy komunalnych linii miejskich obowiązuje rozkład powszedni, z ograniczeniami w godzinach wieczornych. Autobusy (wymieniono tylko linie miejskie, wyjeżdżające w niedziele poza granice administracyjne miasta Radom) ostatnie kursy z poszczególnych pętli wykonają o podanych niżej godzinach:
- linia 5 o 18:54 z krańca LOTNISKO WARSZAWA-RADOM i o 19:13 z PRUSZAKOWA;
- linia 6 o 18:44 z GODOWA i o 19:04 z pętli MILEJOWICE / al. Kasztanowa;
- linia 14 o 19:07 z krańca LOTNISKO WARSZAWA-RADOM i o 19:27 z OS. POŁUDNIE;
- linia 15 o 19:26 z JANISZPOLA i o 19:31 z pętli KAPTUR / Folwarczna;
- linia 18 o 18:50 z PRUSZAKOWA;
- linia 23 o 18:59 z pętli HUTA MAZOWSZAŃSKA - ZENONÓW i o 19:14 z pętli WÓLKA KLWATECKA / Mroza;
- linia 24 o 19:19 z pętli JÓZEFÓW SZPITAL i o 19:32 z DŁUGOJOWA GÓRNEGO;
- linia 26 o 19:30 z pętli RADOM - KAPTUR / Mokra i o 19:23 z pętli JEDLNIA-LETNISKO / stacja PKP (rondo marsz. Józefa Piłsudskiego);
- linia 27 o 18:40 z krańca RADOM - DW. PKP / gen. Beliny-Prażmowskiego i o 19:20 z krańca SKARYSZEW.
25. grudnia (środa, uroczystość Narodzenia Pańskiego), 26. grudnia (czwartek, św. Szczepana, 1. męczennika), 29. grudnia (niedziela, święto Świętej Rodziny Jezusa, Maryi i Józefa), 1. stycznia (środa, uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi), 5. stycznia (niedziela) oraz 6. stycznia (poniedziałek, Uroczystość Objawienia Pańskiego) autobusy komunalnych linii miejskich kursują wg niedzielnych rozkładów jazdy.
W dniach: 27. grudnia (piątek, św. Jana Ewangelisty, Apostoła), 28. grudnia (sobota, święto Świętych Młodzianków, Męczenników) i 4. stycznia (sobota) autobusy komunalnych linii miejskich kursują wg sobotnich rozkładów jazdy.
30. grudnia (poniedziałek) oraz 2. i 3. stycznia (czwartek i piątek) autobusy komunalnych linii miejskich kursują wg powszednich rozkładów jazdy.
16.12.2024 - Uruchomienie Mazowieckich Linii Dowozowych
SŁOWA KLUCZOWE MLD, KM, FRPA, LK8, LK22, linia M I, linia M II, linia M III, Skrzyńsko, Przysucha, Borkowice, Chlewiska, Szydłowiec, Sadek, Przytyk, Wieniawa, Omięcin, Orońsko, Ruda Wielka
Jeszcze w 2022 r. powstał pomysł utworzenia autobusowych linii poprzecznych względem linii kolejowych przebiegających na terenie woj. mazowieckiego, które miałyby wypełnić "białe plamy" w PTZ (czyli obszary wykluczenia komunikacyjnego) i jednocześnie zapewnić dowóz do poc. os. KM. Przeprowadzono konsultacje z lokalnymi JST, nawet podano wówczas propozycje przebiegu tras tych linii. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego zaplanował uruchomienie 10 pilotażowych połączeń autobusowych, które miałyby dowozić pasażerów do stacji kolejowych i p.o. PKP wokół miast powiatowych. Wytypowano 3 regiony wykluczenia transportowego w woj. mazowieckim: północno-wschodni (4 linie - D I, D II, D III i D IV), północno-zachodni (3 linie - P I, P II i P III) oraz nasz region, tj. południowo-zachodni (3 linie - M I, M II i M III):
D I: Sokołów Podlaski - Kostki - Dybów - Kosów Lacki - Treblinka - Małkinia Górna PKP;
D II: Ceranów - Kosów Lacki - Treblinka - Małkinia Górna PKP;
D III: Węgrów - Liw - Grębków - Trzebucza - Milew - Mroczki - Kałuszyn - Mrozy PKP;
D IV: Liw - Grębków - Gałki - Sionna - Mingosy - Kotuń PKP;
P I: Żuromin - Poniatowo - Lutocin - Łukomie - Babiec Piaseczny - Sierpc PKP;
P II: Żuromin - Chamsk - Sadłowo - Bieżuń - Rościszewo - Sierpc PKP;
P III: Żuromin - Zielona - Kuczbork - Lipowiec Kościelny - Turza - Mława PKP;
M I: Skrzyńsko (LK22) - Przysucha - Chlewiska - Szydłowiec PKP (LK8);
M II: Przytyk - Wrzos - Potkanna - Domaniów - Brudnów - Wieniawa PKP (LK22);
M III: Omięcin - Zaborowie - Łaziska - Orońsko - Helenów - Ruda Wielka PKP (LK8).
We wrześniu br. rozstrzygnięto przetarg na obsługę MLD. Operatorem na wszystkich ww. liniach została firma PKS Bodzentyn sp. z o.o. (z Bogucic Drugich, gm. Pińczów). Firma ta pokonała m.in. firmy: Robert Opara - Przewóz Osób oraz ReloBus Transport Polska. W poniedziałek - 16. grudnia - po wprowadzeniu nowego SRJP, zostały uruchomione linie z subregionu radomskiego, tj. M I, M II i M III. Wszystkie kursują tylko w dni robocze.
Trasa MLD M I przebiega ze Skrzyńska (gm. Przysucha, pow. przysuski) do Sadka (gm. Szydłowiec, pow. szydłowiecki) przez: Przysuchę, Ruszkowice, Borkowice, Radestów, Ninków, Rzuców (gm. Borkowice, pow. przysuski), Chlewiska, Pawłów (gm. Chlewiska, pow. szydłowiecki) i Szydłowiec. Rozkładowy czas przejazdu wynosi 45 min. Odjazdy:
- ze Skrzyńska o 5:42, 6:53, 14:53 i 16:11;
- z Sadka o 7:12, 8:25, 16:32 i 17:28.
Trasa MLD M II przebiega z Przytyka (pow. radomski) do Wieniawy (pow. przysuski) przez: Wrzos, Potkannę, Domaniów, Wólkę Domaniowską (gm. Przytyk, pow. radomski) i Brudnów (gm. Wieniawa, pow. przysuski). Rozkładowy czas przejazdu wynosi 35 min. Odjazdy:
- z Przytyka o 4:42, 5:48, 7:49, 15:11, 16:31 i 18:36;
- z Wieniawy o 5:19, 7:49, 9:18, 16:29, 17:37 i 18:34.
Trasa MLD M III przebiega z Omięcina (gm. Szydłowiec, pow. szydłowiecki) do Rudy Wielkiej (gm. Kowala, pow. radomski) przez: Gozdków, Zaborowie, Łaziska, Guzów (Wolę Guzowską), Orońsko, Helenów i Tomaszów (gm. Orońsko, pow. szydłowiecki). Rozkładowy czas przejazdu wynosi 30 min. Odjazdy:
- z Omięcina o 5:14, 6:11, 7:20, 9:20, 15:21, 16:39, 17:20 i 19:19;
- z Rudy Wielkiej o 5:48, 6:59, 8:12, 9:06, 16:19, 17:15, 18:12 i 20:09.
Wszystkie kursy są skomunikowane z poc. os. KM. MLD są dofinansowane - podobnie, jak linie gminne - z FRPA.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego, bank należący w całości do Skarbu Państwa;
FRPA - Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych (fundusz celowy utworzony w BGK);
JST - jednostki samorządu terytorialnego;
KM - Koleje Mazowieckie sp. z o.o. (samorządowy przewoźnik kolejowy woj. mazowieckiego);
LK8 - linia kolejowa nr 8 (Warszawa - Kraków);
LK22 - linia kolejowa nr 22 (Radom - Tomaszów Mazowiecki);
MLD - Mazowieckie Linie Dowozowe;
poc. os. - pociąg osobowy;
p.o. PKP - kolejowy przystanek osobowy Polskich Kolei Państwowych (zatrzymują się na nich tylko poc. os.);
PTZ - publiczny transport zbiorowy;
SRJP - sieciowy rozkład jazdy pociągów.
Odwołania w przetargu MZDiK na pakiet linii miejskich
SŁOWA KLUCZOWE przetarg, Michalczewski, Irex-4, DLA, linia 2, linia 5, linia 6, linia 8, linia 13, linia 22, linia 25, linia 26, MZDiK, odwołania
Trwa przetarg MZDiK na pakiet ośmiu linii miejskich na kolejny 10-letni okres świadczenia usług przewozowych. Otwarcie ofert ma nastąpić już 8 stycznia 2025 r., jednak zanim pożegnamy na radomskich ulicach "polskie bociany" (Autosany Sancity M12LF), do KIO wpłynęło sporo odwołań w związku z postanowieniami SWZ. Jak dotychczas, do przetargu zgłosiły się firmy: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe BP Tour Regio Piotr Brewczak sp. z o.o. (z Lublina), PKS Gostynin sp. z o.o. (Grupa PKS Grodzisk Mazowiecki), Mobilis sp. z o.o. (z Mościck, gm. Izabelin, woj. mazowieckie, należący do izraelskiego koncernu transportowego Egged Holding, największego przewoźnika w Izraelu) oraz ReloBus Transport Polska sp. z o.o. (z Torunia, d. Arriva Bus Transport Polska należąca do DB AG, d. Veolia Transport Polska, d. Connex). Te dwie ostatnie zapisały się w historii polskiej komunikacji regionalnej i lokalnej przejęciami, a później likwidacjami kilkunastu PKS-ów.
BP Tour Regio ma następujące zastrzeżenia:
- ukształtowanie warunków postępowania w sposób naruszający zasadę proporcjonalności do przedmiotu zamówienia - ustalenie w SWZ warunku w odniesieniu do sytuacji finansowej na zawyżonym poziomie oraz warunku zdolności technicznej w zakresie dostępnych pojazdów w celu wykonania zamówienia;
- ukształtowanie projektowanych postanowień umowy w zakresie waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy w sposób nieprawidłowy i niejednoznaczny;
- ukształtowanie postanowień umowy dotyczących prawa zamawiającego do rozwiązania umowy oraz obciążenia wykonawcy karami umownymi w sposób sprzeczny z przepisami.
Mobilis ma następujące zastrzeżenia:
- uprawnienia zamawiającego do stałego wycofania z ruchu elektrobusów, które nie osiągną zasięgu 250 km – w sytuacji, gdy brak możliwości osiągnięcia rzeczonego zasięgu może być spowodowany wadą lub usterką, która może zostać usunięta w toku normalnych czynności serwisowych;
- określenie w SWZ konkretnych, bardzo szczegółowych parametrów dotyczących przyspieszenia, którymi mają się charakteryzować elektrobusy przy jednoczesnym spełnieniu konkretnych warunków, w jakich muszą zostać spełnione te parametry dotyczące przyspieszenia, co zaś może być charakterystyczne dla pojazdów dostarczanych przez konkretnego producenta;
- wymóg dostarczenia autobusów o napędzie konwencjonalnym zarówno dla etapu I i II umowy przez tego samego producenta tych pojazdów,
PKS Gostynin ma następujące zastrzeżenia:
- brak jednoznacznego i wyczerpującego określenia zmiany sposobu ustalania zmiany wynagrodzenia (brak/niejednoznaczność ustalenia okresu bazowego, od którego liczona jest waloryzacja) oraz brak określenia okresów, w których może następować zmiana wynagrodzenia wykonawcy;
- nieproporcjonalne ukształtowanie warunków umowy w zakresie postanowień dotyczących przyjęcia do wyliczenia wskaźnika waloryzacji o wadze 40% okresu roku odnośnie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej zamiast okresów kwartalnych, jak dla innych składników służących wyliczeniu wskaźnika;
- nieproporcjonalne ukształtowanie warunków umowy w zakresie postanowień dotyczących ukształtowania sposobu ustalania zmiany wynagrodzenia oraz sposobu określenia wpływu zmiany ceny na koszt wykonania zamówienia poprzez przyjęcie jako podstawy do wyliczenia wskaźnika waloryzacji stawki bazowej odnoszącej się do zmiany cen energii na poziomie 10% dla elektrobusów, mimo iż faktyczny poziom kształtuje się na poziomie minimum 15%, co niezasadnie przerzuca ryzyko faktycznego wzrostu cen na wykonawcę;
- ukształtowanie warunków umowy dotyczących określenia możliwości i sposobu wypowiedzenia umowy, w tym także terminu wypowiedzenia w sposób niejednoznaczny;
- ukształtowanie przepisów umowy w zakresie możliwości i sposobu ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego w sposób niejednoznaczny.
ReloBus ma następujące zastrzeżenia:
- wskazanie przez zamawiającego zbyt krótkiego okresu świadczenia usług przewozowych i zawarcie umowy na okres 10 lat, z pominięciem faktu, że wykonawca w 1. okresie (wynoszącym dla I etapu 1 rok, a dla II etapu 33 miesiące) nie będzie faktycznie realizować usług przewozowych, które są objęte przedmiotem umowy, co oznacza, że okres świadczenia usługi elektrobusami oraz autobusami spalinowymi w etapie II, wynosiłyby zaledwie 7,5 roku;
- wskazanie możliwości rozwiązania umowy za uprzednim 2-letnim wypowiedzeniem przez zamawiającego i ograniczenie zamówienia do poziomu rażąco niskiego, nieproporcjonalnego, co zdaniem firmy stanowi naruszenie zasady równego traktowania wykonawców;
- rażące wykorzystanie dominującej pozycji organizatora przetargu, w tym wprowadzenie do projektowanych postanowień umowy i jego załączników postanowień w sposób rażąco naruszający równowagę kontraktową stron, przerzucający na wykonawców niemożliwe do oszacowania ryzyka kontraktowe, w tym wynikające z okoliczności niezależnych od wykonawcy, przewidujące obowiązki wykonania przez wykonawców czynności nieznanych w dniu składania oferty z tym zastrzeżeniem, że wykonawca zobowiązany będzie je wykonać bez dodatkowego wynagrodzenia, poprzez niejasne, nieprecyzyjne, niejednoznaczne lub rażąco niekorzystne dla wykonawców postanowienia umowy.
BP Tour Regio i ReloBus mają ponadto wspólne zastrzeżenie: zbyt krótki termin składania ofert, nieuwzględniający skomplikowania przedmiotu zamówienia i czasu oczekiwania na oferty od producentów autobusów.
Mobilis i ReloBus mają ponadto wspólne zastrzeżenie: zobligowanie wykonawcy do złożenia oświadczenia o dysponowaniu lub możliwości dysponowania w przyszłości fabrycznie nowym taborem autobusowym wyprodukowanym nie wcześniej niż w 2025 r. (w odniesieniu do co najmniej 12 szt. autobusów spalinowych) i 2027 r. (w odniesieniu do co najmniej 14 szt. autobusów w trakcji spalinowej oraz 11 szt. autobusów w trakcji elektrycznej) i spełniającym szczegółowe parametry opisane w OPZ w sytuacji, gdy przedmiotowe autobusy nie istnieją (nie będą wyprodukowane) na dzień składania ofert.
Jak już wiadomo, czas nagli jeśli chodzi o zamówienia autobusów spalinowych. Pośpiech powoduje powstawanie błędów, stąd odwołania zainteresowanych stron do KIO. Pisany "na kolanie" przetarg, zamiast przyspieszyć cały proces, spowoduje prawdopodobnie przesunięcie terminu otwarcia ofert. A czasu jest coraz mniej.
Przypomnijmy, że w Radomiu medialnie "odtrąbiono" kilka kolejnych "sukcesów". Na przykład ogłoszono budowę kolejnego BCU przy ZST. Prace się jednak dotąd nie rozpoczęły, bo nie ma umowy z wykonawcą, bo nie było przetargu, bo nie ma jeszcze finansowania z KPO, bowiem projekt ten (za ok. 11 mln PLN) jest w dalszym ciągu na liście rezerwowej. Podobnie nie ma - już od ponad dwóch miesięcy - 5 fabrycznie nowych pojazdów z fabryki MAN ze Starachowic, które na radomskich ulicach miały się pojawić 15. października. Koszt 10-letniego leasingu operacyjnego ma wynieść ok. 10,5 mln PLN. Można by tak wymieniać. Czekamy na dalszy rozwój wydarzeń.
Użyte w artykule skrótowce:
DB AG - Deutsche Bahn Aktiengesellschaft - koleje niemieckie z siedzibą w Berlinie;
BCU - Branżowe Centrum Umiejętności;
KIO - Krajowa Izba Odwoławcza;
KPO - Krajowy Plan Odbudowy (polski program reform i inwestycji będący częścią unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności, który stanowi główny element Next GenerationEU. Plan ma pomóc Polsce w łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków pandemii COVID-19);
MAN - Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg - spółka europejska, koncern z siedzibą w Monachium w Niemczech (Bawaria);
MZDiK - Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji (zakład budżetowy m.n.p.p. Radom, organizator transportu zbiorowego na terenie miasta);
OPZ - Opis Przedmiotu Zamówienia;
PKS - Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej;
SWZ - Specyfikacja Warunków Zamówienia;
ZST - Zespół Szkół Technicznych im. Tadeusza Kościuszki w Radomiu.
Przetarg MZDiK na pakiet linii miejskich
SŁOWA KLUCZOWE przetarg, Michalczewski, Irex-4, DLA, linia 2, linia 5, linia 6, linia 8, linia 13, linia 22, linia 25, linia 26, MZDiK
Zbliża się nieuchronnie koniec obecnego - 10-letniego - okresu świadczenia usług przewozowych operatorów: DLA i Irex-4 (w konsorcjum z firmą Meteor, w 2026 r.) oraz Michalczewski (w 2027 r.). Przypomnijmy...
Na początku tego okresu Michalczewski obsługiwał linie 1, 2, 5, 6 i 26. Po "elektryfikacji" linii 1, linię tę przejęło 1 lutego 2020 r. MPK Radom, w zamian Michalczewski otrzymał linie 22 i 25. Tą drugą obsługiwał do 1 września 2023 r. (z uwagi na braki kadrowe wśród kierowców), ponownie tę linię obsługuje od 30 maja br., jednak w ograniczonym zakresie (wybrane zadania). Na tej linii pojawiły się bowiem brygady MPK oraz Irex-4. Michalczewski obsługuje co roku linie cmentarne C4 (6 brygad) i C9 (4 brygady) (tą pierwszą zmieniono w 2024 r. na C12) oraz wspomaga w tym czasie - na wybranych zadaniach - linię 13 (7 brygad). Praca przewozowa wykonywana jest - wybranymi w przetargu - niskopodłogowymi, klimatyzowanymi autobusami spalinowymi Autosan Sancity M12LF w liczbie 27 szt. + 1 rezerwa (#401-#427 + #428). Wozy te regularnie pojawiają się na terenach podmiejskich na liniach 5 (gm. Kowala, gm. Wolanów - tylko przelotowo, tj. bez zatrzymania), 6 (gm. Zakrzew) i 26 (gm. Zakrzew i gm. Jedlnia-Letnisko, od stycznia 2022 r. obsługuje również m. Jedlnia-Letnisko). W związku z "okrojeniem" powszedniego rozkładu jazdy, część wozów wykonuje służbę na komercyjnej, podmiejskiej linii A (gm. Jedlińsk).
Na początku tego okresu DLA obsługiwały linię 3 i 13 (część zadań). Po "elektryfikacji" linii 3, linię tę przejęło 19 stycznia 2019 r. MPK Radom, w zamian DLA otrzymały linię 11. Od 5 września 2022 r. wozy DLA wykonują służbę na dwóch wybranych brygadach szczytowych linii 18. Od roku 2024 wóz DLA pełni służbę na linii zastępczej Z21 (1 brygada). Praca przewozowa wykonywana jest - wybranymi w przetargu - niskopodłogowymi, klimatyzowanymi autobusami spalinowymi SU 12 IV w liczbie 12 szt. (#612-#623) + 2 wozy rezerwowe SU 12 I (#624-625). Wozy te regularnie pojawiają się od 5 września 2022 r. na terenach podmiejskich na linii 18 (gm. Jastrzębia). W związku z "okrojeniem" powszedniego rozkładu jazdy, część wozów wykonuje służbę w innych polskich miastach.
Na początku tego okresu Irex-4 obsługiwały linię 8 i 13 (część zadań). Z powodu braków kadrowych wśród kierowców w Michalczewskim oraz w związku z "okrojeniem" powszedniego rozkładu jazdy, wozy Irex-4 wykonują - od 4 września 2023 r. - służbę na części zadań linii 25. Irex-4 obsługuje co roku linię cmetarną C15 (2 brygady). Praca przewozowa wykonywana jest - wybranymi w przetargu - niskopodłogowymi, klimatyzowanymi autobusami spalinowymi SU 12 IV w liczbie 12 szt. (#600-#611). Wozy te regularnie pojawiały się - do 1 września 2023 r. - na terenach podmiejskich na linii 8 (gm. Zakrzew), tj. do czasu utworzenia zakrzewskiej linii gminnej 101.
Zamówienie z 29 listopada br. jest podzielone na 2 etapy:
- etap 1. (start 5 marca 2026 r.) - świadczenie usług przewozowych na liniach 8 i 13 przy użyciu 11 spalinowych autobusów klasy maxi (+ 1 rezerwy);
- etap 2. (start 28 listopada 2027 r.) - świadczenie usług przewozowych na liniach 2, 5, 6, 22 (tylko w dni robocze, podczas nauki szkolnej), 25 (tylko w weekendy) i 26 przy użyciu 23 autobusów klasy maxi (12 spalinowych i 11 elektrobusów + 2 spalinowe rezerwy).
Łącznie ma być w ruchu liniowym 34 autobusy (w tym 11 elektrobusów) oraz w rezerwie 3 wozy. MZDiK nie dokonał podziału przetargu na części. Autobusy spalinowe mają być tego samego producenta, podobnie jak elektrobusy, przy czym dopuszcza się innego producenta pojazdów spalinowych i elektrobusów. Autobusy mają być fabrycznie nowe (wyprodukowane nie wcześniej niż w 2025 r. do etapu 1. i nie wcześniej niż w 2027 r. do etapu 2.), niskopodłogowe, klimatyzowane, klasy maxi (o długości od 11,5 do 12,5 m), o szerokości 2,55 m, o układzie drzwi 2-2-2 z bramkami liczącymi, mają posiadać m.in. tablice SDIP zewnętrzne w kolorze białym, wewnątrz tablice SDIP pod sufitem wraz z uchwytami w formie ekranu TFT LCD o przekątnej 22". Nowością będzie wyposażenie autobusów w defibrylatory AED.
MZDiK przyjął następujące kryteria:
- cena (60 pkt.);
- rodzaj zasilania urządzenia do ogrzewania elektrobusów (20 pkt.);
- system wykrywania i gaszenia pożaru (5 pkt);
- wyposażenie wszystkich autobusów w AED (5 pkt.);
- liczba miejsc pasażerskich (10 pkt.).
Otwarcie ofert nastąpi 8 stycznia 2025 r.
Mając zestawienie obecnych zadań na ww. liniach oraz liczbę autobusów poszczególnych trakcji, a ponadto będąc w posiadaniu informacji pochodzących z "Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla Gminy Miasta Radomia na lata 2022-2030" można wysnuć kilka wniosków. Poniżej zestawienie zadań dla ww. zamówienia w obecnym przetargu:
Etap 1. - Na linii 8 tabor spalinowy pozostanie bez zmian. Zmieni się tylko na nowy. W dni robocze pełnić służbę będzie 5 brygad (w weekendy - 3). Na linii 13 - sytuacja analogiczna. W dni robocze będzie kursować 6 brygad (w weekendy - 3).
Etap 2. (część spalinowa) - na linii 6 tabor spalinowy pozostanie bez zmian. Zmieni się tylko na nowy. W dni robocze pełnić będzie służbę 6 brygad (w wakacje - 5, w weekendy - 2). Linię 22 będzie obsługiwać - podobnie, jak dotąd - jedna brygada szczytowa w dni robocze (bez wakacji). Linię 26 będzie obsługiwać w dni robocze 6 brygad (w tym jedna elektrobusem na zadaniu łączonym 26+5, w wakacje - 5, w soboty - 2, w niedziele i święta - 1).
Etap 2. (część elektryczna) - linią, która ulegnie "elektryfikacji" będzie linia 2 (vide artykuł: "Plan ..."). Po przebudowie pętli OS. ZAMŁYNIE (vide artykuł: o dofinansowaniu dla Radomia z POPW), znajdzie się na niej stacja ładowania, która obsłuży w dni robocze 4 elektrobusy (w weekendy - 2). Kolejną linią, która ulegnie "elektryfikacji" będzie linia 5. Po przebudowie pętli PRUSZAKÓW (patrz artykuł: o dofinansowaniu dla Radomia z POPW), znajdzie się na niej stacja ładowania, która obsłuży w dni robocze 7 elektrobusów (w weekendy - 3). Wspomniana pętla zwiększy swoje rozmiary, bowiem - oprócz stacji ładowania - znajdzie się na niej miejsce na tabor kolejnej linii, która będzie "zelektryfikowana". Będzie to linia 25 (vide artykuł: "Plan ..."), której tabor ledwo się mieści na pętli POTKANÓW, która już obsługuje dużą liczbę brygad linii 14 i 17. Jej trasa zostanie wydłużona ulicami: Stalową, Starokrakowską i Szydłowiecką do Kieleckiej. W weekendy linię 25 będą obsługiwały 3 elektrobusy. W pozostałe dni linia ta w całości przejdzie (w tym brygady Michalczewski i Irex-4) "pod skrzydła" MPK. W dni robocze 8 brygad z 7 elektrobusami (jedno zadanie łączone spalinowe 25+10), w dni robocze, wolne od nauki szkolnej równiez 8 brygad z 7 elektrobusami (w tym 4 zadania łączone - 3 elektryczne 14+18+25, 14+25 i 25+16 oraz jedno spalinowe 25+10). Wspomniane 7 elektrobusów dla linii 25 ma pochodzić z programu POPW. Elektrobus pojawi się na stałe ponadto na porannej brygadzie linii 26, będzie to zadanie łączone 26+5.
11 autobusów zeroemisyjnych będzie zakupionych w ramach przetargu MZDiK - 4 elektrobusy dla linii 2 oraz 7 elektrobusów dla linii 5.
Z programu POPW ma pochodzić kolejne 5 elektrobusów, tym razem dla linii 11. Linia ta ma być "zelektryfikowana" po zmianie lokalizacji pętli OS. GOŁĘBIÓW I (w pobliżu p.o. PKP Radom Gołębiów, przy trasie N-S) oraz po wydłużeniu jej trasy z pętli OS. GOŁĘBIÓW II / Paderewskiego (i jej likwidacji, w jej mejscu będzie funkcjonował tylko parking) ulicami: Paderewskiego, Zbrowskiego, 11. Listopada, Struga. Linia ta również powróci "pod skrzydła" MPK Radom. W związku z powyższym, przystanek krańcowy IDALIN będą obsługiwały same "zelektryfikowane" linie 2, 3 i 11 (spalinowa jest tylko brygada linii 3 na zadaniu łączonym z linią nocną N3). Przystanek ten nie będzie jednak posiadał stacjonarnej stacji ładowania.
12 autobusów zeroemisyjnych będzie zakupionych z programu POPW - 5 elektrobusów dla linii 11 oraz 7 elektrobusów dla linii 25.
Gdy jeszcze raz spojrzymy w artykuł o dofinansowaniu dla Radomia z POPW, widzimy, że kolejną pętlą, która ulegnie przebudowie, będzie pętla OS. WOŚNIKI, na której krańcują autobusy linii 8 i 16. Ta pierwsza ma pozostać spalinowa, zatem "elektryfikacji" ulegnie ta druga, na której pracują 3 brygady w dni robocze (w tym jedna na zadaniu łączonym 24+16), 3 brygady w dni robocze, wolne od nauki szkolnej (wszystkie na zadaniach łączonych - 15+16, 24+16 i 25+16), w soboty - 2, w niedziele i święta - 1. Elektrobus ma pochodzić z programu ZTP.
W "Planie ..." zawarto zapis o "elektryfikacji" linii 15. Stacja ładowania ma znajdować się na pętli KAPTUR / Folwarczna. Linię tę obsługuje w dni robocze 6 brygad (w tym 2 na zadaniach łączonych - szczytowa, docelowo elektryczna 15+24 oraz spalinowa 15+23), w dni robocze, wolne od nauki szkolnej 5 brygad (w tym zadanie łączone 15+16), w weekendy - 2. Do obsługi tej linii wyjedzie 5 elektrobusów z programu ZTP.
20 autobusów zeroemisyjnych będzie zakupionych z programu ZTP - 3 elektrobusy dla pozostalych brygad obecnie spalinowych linii 12 (czwarta ma zadanie łączone 23+12), 5 elektrobusów dla linii 15, 1 elektrobus dla linii 16 (dwa pozostałe są już policzone w puli dla linii 15 i 25 - zadania łączone 24+16 w dni robocze oraz 15+16 i 25+16 w dni robocze, wolne od nauki szkolnej), 5 elektrobusów dla linii 21 (z planowaną budową stacji ładowania na pętli OS. PRĘDOCINEK) oraz 6 elektrobusów dla linii 18 (z ładowaniem baterii trakcyjnych na pętli PRUSZAKÓW po przebudowie, część brygad DLA powróci do MPK).
Plany planami, a życie życiem. Będziemy relacjonować na bieżąco postępy ewolucji radomskiego PTZ.
Użyte w artykule skrótowce:
AED - automated external defibrillator - automatyczny defibrylator zewnętrzny;
DLA - Dolnośląskie Linie Autobusowe sp. z o.o. z Wrocławia;
LCD - liquid-crystal display - wyświetlacz ciekło-krystaliczny;
MPK - Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji sp. z o.o. w Radomiu (operator komunalny, podmiot wewnętrzny);
MZDiK - Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji (zakład budżetowy m.n.p.p. Radom, organizator transportu zbiorowego na terenie miasta);
POPW - Program Operacyjny Polski Wchodniej - woj. mazowieckie należy do Makroregionu Polska Wchodnia po wydzieleniu statystycznym m. st. W-wa wraz z przyległymi powiatami: grodziskim, legionowskim, mińskim, nowodworskim, otwockim, piaseczyńskim, pruszkowskim, warszawskim zachodnim i wołomińskim;
PTZ - publiczny transport zbiorowy (komunikacja miejska, podmiejska, gminna);
SDIP - system dynamicznej informacji pasażerskiej;
SU 12 I - miejski niskopodłogowy autobus spalinowy 1. generacji Solaris Urbino klasy maxi (o długości 12 m);
SU 12 IV - miejski niskopodłogowy autobus spalinowy 4. generacji Solaris Urbino klasy maxi (o długości 12 m);
TFT - Thin Film Transistor - rodzaj matrycy monitora.
ZTP - Zielony Transport Publiczny (program priorytetowy ogłoszony przez NFOŚiGW, finansowany z KPO).
Zmierzch autobusów spalinowych w komunikacji miejskiej
SŁOWA KLUCZOWE tabor miejski, elektrobusy, ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych
Stało się. W piątek - 13. grudnia - obecny Prezydent III RP podpisał nowelizację ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. 4. grudnia ustawę przyjął Senat RP bez poprawek. Wcześniej, bo 22. października RM przyjęła projekt tejże ustawy, przeciw której była IGKM. Wszystko zaczęło się jeszcze 14. sierpnia, gdy MKiŚ zaprosił do szybkich konsultacji nad projektem ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, który był przygotowany w związku z realizacją "kamieni milowych" Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO), wprowadza istotne zmiany w zakresie rozwoju zeroemisyjnego transportu publicznego w Polsce, szczególnie w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców. Projekt ten był rozpatrywany przez Zespół ds. Energii, Klimatu i Środowiska KWRiST w dniu 22. sierpnia br.
Według KPRM projekt przewiduje mechanizmy, które będą wspierać działania zmniejszające ilość szkodliwych emisji pochodzących z transportu drogowego. "Ze względu na potrzebę poprawy jakości powietrza w największych polskich miastach, konieczne są także działania związane z rozwojem zeroemisyjnego transportu zbiorowego oraz wprowadzenie obowiązku tworzenia stref czystego transportu". W komunikacie podkreślono, że efektem nowych przepisów będzie poprawa jakości powietrza. Chodzi także o zmniejszenie hałasu, szczególnie uciążliwego w dużych miastach. Według autorów projektu proponowane rozwiązania mają przełożyć się na wzrost jakości życia Polaków.
Jak podaje PAP: szacuje się, że w 2019 r. odnotowano w naszym kraju ok. 43 tys. przedwczesnych zgonów ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego PM2,5 w powietrzu". KPRM zwróciła uwagę, że podwyższony poziom najbardziej toksycznej składowej spalin, czyli NOx, powoduje częstsze występowanie zawałów serca (o 12%), udarów mózgu (o 16%), zatorowości płucnej (o 18%) oraz migotania przedsionków serca (o 24%).
Czym ta nowela skutkuje i od kiedy? Jak czytamy w serwisie RP (gov.pl)...
1. Wprowadzenie obowiązku dotyczącego tworzenia stref czystego transportu:
- obowiązek będzie dotyczył wyłącznie miasta liczące powyżej 100 tys. mieszkańców (w Polsce jest obecnie 37 takich miast, w tym Radom), w których zgodnie z danymi GIOŚ, zostanie odnotowane przekroczenie dopuszczalnego średniorocznego poziomu NO2 (obecnie, wg danych za 2023 r. obowiązkiem tym objęte zostaną 4 polskie miasta: Warszawa, Kraków, Wrocław oraz Katowice);
- projekt ustawy zakłada możliwość podjęcia uchwały o zniesieniu strefy czystego transportu w przypadku, gdy na terenie miasta przez 3 kolejne lata nie zostaną odnotowane przekroczenia dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń w powietrzu;
- samorządy w dalszym ciągu same będą określać zasady funkcjonowania stref czystego transportu, w tym zakres terytorialny, albowiem to one prowadzą kompleksową politykę w tym zakresie i dalej będą miały możliwość nadawania indywidualnych wyłączeń (np. dla mieszkańców);
- warunkiem utworzenia stref jest przeprowadzenie kompleksowych konsultacji z mieszkańcami uchwały w sprawie ustanowienia strefy czystego transportu;
- jako przykład powstałej już strefy należy wskazać Warszawę, w której od 1 lipca 2024 r. obowiązują przepisy związane z funkcjonowaniem strefy czystego transportu (będą one oznaczane znakiem drogowym D-54) - JST wprowadzają zmiany stopniowo, obszar strefy obejmie tylko 7% powierzchni miasta, a pierwsze wymogi dotyczą pojazdów benzynowych wyprodukowanych przed 1997 r. oraz z silnikiem wysokoprężnym wyprodukowanych przed 2005 r., co stanowi jedynie około 3% pojazdów w Warszawie, z czego ok. połowa to pojazdy należące do mieszkańców Warszawy, którzy są objęci wyłączeniem do końca 2027 r.
2. Zakup wyłącznie autobusów zeroemisyjnych przez operatorów i organizatorów PTZ już od 1 stycznia 2026 r.:
- obowiązek będzie dotyczył gminy liczące powyżej 100 tys. mieszkańców (w Polsce jest obecnie 37 takich miast, w tym Radom), Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz podmiotów, które świadczą na rzecz gmin usługę komunikacji miejskiej; największe wyzwania związane z redukcją emisji pochodzących z transportu publicznego (m.in. NOx, PM) dotyczą miast o liczbie mieszkańców wyższej niż 100 tys., albowiem to na ich terenie użytkuje się ok. 80% floty autobusów miejskich w skali całego kraju;
- obecnie miasta powyżej 100 tys. mieszkańców kupują ok. 500 autobusów rocznie – co kosztuje miasta ponad 800 mln PLN rocznie, wymiana autobusów na zeroemisyjne będzie wiązać się z dodatkowymi kosztami w wysokości ok. 900 mln PLN rocznie; okres wymiany floty będzie wynosił 16 lat;
- JST mogą korzystać ze wsparcia wymiany autobusów na zeroemisyjne ze środków krajowych i UE;
- zniesienie obowiązku wykonywania, zlecania lub powierzania wykonania zadań publicznych z zapewnieniem odpowiedniego udziału pojazdów elektrycznych lub napędzanych gazem ziemnym dla gmin liczących powyżej 50 tys. mieszkańców;
- zmiana podyktowana jest zrównoważeniem obciążeń nakładanych na największe miasta (obecnie obowiązujące regulacje w tym zakresie, z uwagi na wzrost kosztów towarów i usług mogą stanowić duże obciążenie dla JST);
- ministerstwo było informowane o trudnościach, z jakimi borykają się JST; obecnie żaden samorząd nie spełnia obowiązujących wymagań, jedynie nieliczne samorządy realizują część zadań publicznych z wykorzystaniem pojazdów nisko- i zeroemisyjnych; proponowana zmiana jest odpowiedzią na kierowany do rządu apel;
- założenia towarzyszące wprowadzanej w 2018 r. ustawie o elektromobilności i paliwach alternatywnych zakładały, że cena pojazdów elektrycznych zrówna się z cenami pojazdów spalinowych ok. 2022-2023 r., poziom cen jednak nie zrównał się, a zakup nowych pojazdów, spełniających wymogi ustawy o elektromobilności może nieść ze sobą istotny wzrost cen świadczonych usług, czemu rząd chce przeciwdziałać;
- zmiana ma także na celu wsparcie JST, w czasach niepewnej sytuacji światowej gospodarki, odczuwalnego niepokoju społecznego związanego m.in. ze wzrostem inflacji oraz przerwami w łańcuchach dostaw; w ostatnich latach miało to wpływ bezpośrednio na możliwości zakupowe oraz wymianę floty pojazdów służących do realizacji zadań publicznych przez JST, które nie były w stanie w szybkim tempie pozyskać i przeznaczyć większych środków na rozwój zero- i niskoemisyjnych flot;
- JST nadal będą zobowiązane do zakupu pojazdów nisko- i zeroemisyjnych, ze względu na funkcjonujące regulacje unijne, dotyczące m.in. zielonych zamówień publicznych.
Nesobus (Grupa PolSat i ZE PAK) - niskopodłogowy, klimatyzowany autobus wodorowy podczas 17. Międzynarodowych Targów Transportu Miejskiego TRANSEXPO. Kielce, 21 października 2024 r. [fot. Paweł Nazaruk]
W jakim celu wprowadzono tę nowelizację?
Wprowadzane zmiany przyczynią się do poprawy jakości powietrza poprzez redukcję emisji pochodzących z transportu. Badania pokazują, że w związku ze złą jakością powietrza, co roku przedwcześnie umiera w Polsce ok. 50 tys. ludzi – to tak, jakby z mapy co roku znikało miasto wielkości Skierniewic. Dlatego podjęto się różnych działań, które mają poprawić jakość powietrza, transport jest drugim źródłem emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce.
Rozwój zeroemisyjnego transportu zbiorowego spowoduje wzrost komfortu i udziału podróży środkami komunikacji zbiorowej. Poprawi też konkurencyjność transportu zbiorowego względem indywidualnego. Proponowane rozwiązania wpisują się w pozostałe działania rządu i konsekwentnie zmierzają do upowszechniania idei powszechnego wykorzystywania środków transportu przyjaznych środowisku.
Jaki jest stan faktyczny i jakie są możliwości rozwoju elektromobilności PTZ w Polsce?
Jak podaje ZMP, wg stanu na koniec czerwca 2023 r. w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców było łącznie 8 248 autobusów, w tym 661 autobusów elektrycznych oraz 223 trolejbusów. Wymianie będzie podlegać 7 364 autobusów. 9 z tych miast nie posiada żadnego autobusu zeroemisyjnego, który jest droższy od spalinowego o 290%, od niskoemisyjnego o 130% i od hybrydowego o 75%.
Przyjęto cenę autobusu zeroemisyjnego na poziomie 3,5 mln PLN netto oraz 1,5 mln PLN netto w przypadku autobusu spalinowego (tej samej klasy). Biorąc pod uwagę naturalne tempo wymiany floty oraz koszty, zastąpienie całej pozostałej floty autobusów spalinowych będzie wiązać się z wydatkami w kwocie rzędu 25,7 mld PLN oraz zajmie 15-16 lat. Całkowita różnica w kosztach pomiędzy zakupem autobusów spalinowych oraz zasilanych paliwami alternatywnymi wynosi ok. 14,7 mld PLN. Oznacza to dodatkowe koszty związane z wymianą floty na zeroemisyjną w stosunku do spalinowej dla zobowiązanych miast, w kwocie 920 mln PLN rocznie.
Maksymalny rozważany poziom wsparcia finansowego wynosi 100% różnicy w koszcie zakupu pomiędzy autobusem zeroemisyjnym, a spalinowym (ok. 2 mln PLN) tj. 0,92 mld PLN rocznie. Ten poziom wsparcia zapewniłby pokrycie dodatkowych wydatków niezbędnych do poniesienia przez JST na realizację zobowiązań w całości.
To "ostatni dzwonek" dla JST, organizatorów i operatorów PTZ, którzy chcieliby zakupić jeszcze tabor spalinowy (w tym niskoemisyjny) i hybrydowy w wyniku przetargu, który trzeba ogłosić i wybrać ofertę przed końcem roku 2025. Od 1 stycznia 2026 r. przetargi mają dotyczyć już tylko pojazdów zeroemisyjnych (elektrobusów, autobusów wodorowych, trolejbusów i tramwajów). Przetarg MZDiK z 29. listopada br. na pakiet linii: 8 (po operatorze Irex-4), 13 (po operatorach: Irex-4 i DLA), 2, 5, 6, 22, 25 i 26 (po operatorze Michalczewski, na linii 25 część zadań), w którym zapisano wymóg taboru spalinowego w liczbie 25 szt. + 3 rezerwowych będzie ostatnim na pojazdy z silnikiem wysokoprężnym.
Czyżby miał rację założyciel firmy Solaris Bus & Coach - Pan Krzysztof Olszewski, który w 2006 r. podczas premiery autobusu hybrydowego SU 18 III hybrid na targach IAA powiedział "Diesel ist tot! Es lebe die Elektrizität!" ("Diesel umarł! Niech żyje elektryczność!")?. Równe 20 lat później autobusy z silnikiem "diesla" znikają bowiem z przetargów, a w ciągu kolejnych ok. 15 lat znikną z zajezdni operatorów miejskich.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
GIOŚ - Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (urząd polskiej administracji rządowej);
IAA - Internationale Automobil-Ausstellung - wystawa motoryzacyjna (aut dostawczych i autobusów odbywająca się w latach parzystych w Hanowerze, Dolna Saksonia, Niemcy);
IGKM - Izba Gospodarcza Komunikacji Miejskiej;
JST - jednostka samorządu terytorialnego;
KPO - Krajowy Plan Odbudowy (polski program reform i inwestycji będący częścią unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności, który stanowi główny element Next GenerationEU. Plan ma pomóc Polsce w łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków pandemii COVID-19);
KPRM - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
KWRiST - Komisja Wspólna Rządu i Samorzadu Terytorialnego - organ pomocniczy RM
MKiŚ - Ministerstwo Klimatu i Środowiska;
MZDiK - Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji (zakład budżetowy m.n.p.p. Radom, organizator transportu zbiorowego na terenie miasta);
NOx - tlenki azotu;
NO2 - dwutlenek azotu;
PAP - Polska Agencja Prasowa;
PM - Particulate Meter - pyły zawieszone (czastki stałe);
PM2,5 - Particulate Meter 2,5 - cząstki stałe o średnicy do 2,5 mikrona;
PTZ - publiczny transport zbiorowy (komunikacja miejska, podmiejska, gminna);
RM - Rada Ministrów;
RP - Rzeczpospolita Polska;
SU 18 III hybrid - miejski niskopodłogowy autobus hybrydowy 3. generacji Solaris Urbino klasy mega (przegubowy, o długości 18 m);
UE - Unia Europejska;
ZE PAK - Zespół Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin.
Planowane zmiany w sieci komunikacji miejskiej
SŁOWA KLUCZOWE tabor miejski, elektrobusy, MPK, m.n.p.p. Radom, plan na lata 2022-2030
Czekając na kolejne ruchy (ogłoszenia, nabory, przetargi) pochylimy się nad dokumentem, który na zlecenie miasta Radom wykonał w 2021 r. Pan Marcin Gromadzki z PTC. Dokument pt. "Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla Gminy Miasta Radomia na lata 2022-2030" jest załącznikiem nr 1 do Zarządzenia nr 2950/2021 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 5 listopada 2021 r. ws. przeprowadzenia konsultacji społecznych na terenie miasta Radomia w celu zebrania propozycji, uwag i wniosków do projektu aktualizacji dokumentu pod tym samym tytułem.
Dokument zawiera 179 stron, w którym znajdziemy:
- cel główny planu zrównoważonego PTZ na terenie ROF;
- cele uzupełniające;
- cele szczegółowe (w tym m.in. określenie linii komunikacyjnych, na których przewidywane jest wykorzystanie pojazdów zeroemisyjnych oraz terminu rozpoczęcia ich użytkowania);
- definicje haseł zawartych w dokumencie;
- determinanty rozwoju PTZ.
Wymieniono 6 głównych celów polityki spójności do osiągnięcia w wyniku realizacji inwestycji w nowym horyzoncie finansowania, tj. na lata 2021-2027:
- Bardziej konkurencyjna i inteligentna Europa (przez innowacje, cyfryzację, transformację gospodarczą oraz wsparcie MŚP);
- Bardziej przyjazna dla środowiska niskoemisyjna Europa (wdrażająca Porozumienie Paryskie, inwestująca w transformację sektora energetycznego, w OZE oraz w walkę ze zmianami klimatu);
- Lepiej połączona Europa (ze strategiczną infrastrukturą i sieciami cyfrowymi);
- Europa o silniejszym wymiarze społecznym (wdrażająca europejski filar praw socjalnych i inwestująca w wysokiej jakości zatrudnienie, edukację, umiejętności, integrację społeczną i równy dostęp do opieki zdrowotnej);
- Europa bliżej obywateli (wspieranie oddolnych strategii rozwoju i zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich w całej UE);
- Łagodzenie skutków transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu.
Działania w ramach celu nr 2 prowadzone będą w obszarach środowiska i energetyki poprzez:
- subwencjonowanie transportu w ramach obszarów funkcjonalnych miast, w tym inwestycje w nowoczesny tabor zeroemisyjny oraz działania towarzyszące (np. miejskie węzły przesiadkowe, systemy ITS);
- rozwój nowych źródeł i nośników energii (LNG, CNG, energia elektryczna, H2);
- zwiększenie efektywności energetycznej transportu;
- rozbudowę infrastruktury do ładowania pojazdów zeroemisyjnych i do tankowania pojazdów niskoemisyjnych.
"Projekt umowy partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 w Polsce" w ramach celu nr 2 polityki spójności przewiduje 8 obszarów, w tym obszar "Transport zeroemisyjny i mobilność miejska". Wsparciem objęte mają być:
- systemy transportu szynowego;
- systemy nisko- i zeroemisyjnego transportu kołowego (energia elektryczna, H2, hybrydy, LNG, CNG);
- rozwój infrastruktury dla ruchu niezmotoryzowanego (w tym strefy wolne od ruchu, infrastruktura rowerowa);
- integracja systemów transportowych i nowe formy transportu;
- przygotowywanie dokumentów strategicznych;
- podnoszenie świadomości mieszkańców.
"Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju Polska 2030. Trzecia Fala Nowoczesności" wyznacza 9 celów strategicznych. W obszarze "Równoważenie potencjału rozwojowego regionów Polski (dyfuzji) w kierunku interwencji", transport określono jako cel nr 9 – "Zwiększenie dostępności terytorialnej poprzez utworzenie zrównoważonego, spójnego i przyjaznego użytkownikom systemu transportowego". W ramach tego celu kierunkami interwencji dotyczącymi mobilności i transportu zbiorowego w miastach, w zakresie udrożnienia obszarów miejskich i metropolitalnych, są:
- budowa obwodnic dużych miejscowości, przebudowa pod kątem bezpieczeństwa ruchu i wdrożenie programu uspokojenia ruchu na drogach przechodzących przez miasta i małe miejscowości;
- wprowadzenie zaawansowanych technik zarządzania i sterowania ruchem w dużych miastach;
- konieczność rezerwacji w odpowiednich dokumentach planistycznych terenów na obszarach zurbanizowanych na potrzeby związane z rozwojem systemu transportowego;
- podjęcie działań na rzecz upłynnienia ruchu transportu miejskiego, zapewnienie dogodnych przesiadek, lepsza koordynacja środków transportu zbiorowego, integracja systemów taryfowych, podniesienie jakości oferty PTZ.
Powyższe działania winny być skoordynowane, w szczególności z wykorzystaniem ITS.
Wśród działań zmierzających do poprawy warunków rozwojowych miast wymieniono:
- realizację niskoemisyjnych strategii miejskich i związanych z poprawą jakości powietrza;
- realizację strategii zrównoważonej mobilności miejskiej, w powiązaniu z działaniami dotyczącymi kompleksowych programów rozbudowy infrastruktury systemów PTZ.
Wśród działań zmierzających do pełniejszego wykorzystania potencjału największych polskich aglomeracji wymieniono:
- wprowadzenie preferencji i zachęt przyczyniających się do zmian dotychczasowych zachowań mobilnych obywateli na rzecz użytkowania transportu zbiorowego, jako podstawowego środka komunikacji w obszarach miejskich i ich strefach podmiejskich;
- tworzenie warunków do rozwoju elektromobilności m.in. poprzez ułatwienia w lokalizowaniu stacji do ładowania pojazdów elektrycznych, zakup elektrobusów itp. oraz wspieranie miast w rozwoju niskoemisyjnego transportu zbiorowego;
- wprowadzanie uregulowań prawnych i organizacyjnych przyczyniających się do wzrostu użytkowania pojazdów elektrycznych;
- wspieranie miast w wymianie taboru transportu miejskiego na ekologiczny i zeroemisyjny (np. elektrobusy we wszystkich miastach wojewódzkich).
Zmiany w indywidualnej i zbiorowej mobilności mają być wdrażane poprzez:
- włączenie PTZ w aglomeracjach w projekt "Wspólny Bilet", integrację biletową pasażerskiego transportu kolejowego z innymi środkami PTZ;
- przygotowanie mechanizmów koordynacji zasad świadczenia usług PTZ na poziomie województwo-powiat-gmina;
- rozbudowę łańcuchów ekomobilności w miastach i ich obszarach funkcjonalnych oraz budowę systemów ładowania pojazdów zeroemisyjnych;
- działania na rzecz zmniejszenia udziału przejazdów indywidualnym transportem zmotoryzowanym i zachęcenia do korzystania z PTZ;
- promocję ruchu rowerowego i pieszego;
- wsparcie dla systemów współdzielenia pojazdów, zwłaszcza na obszarach wiejskich;
- stopniową wymianę taboru wykorzystywanego do świadczenia usług publicznego transportu na ekologiczny, zeroemisyjny, przystosowany do potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych.
Celem głównym polityki regionalnej jest efektywne wykorzystanie endogenicznych potencjałów terytoriów i ich specjalizacji dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju kraju. Strategia ta definiuje 3 cele szczegółowe, a w ramach nich kierunki działań. Cel szczegółowy nr 1 "Zwiększenie spójności rozwoju kraju w wymiarze społecznym, gospodarczym, środowiskowym i przestrzennym" nakierowany jest na takie obszary strategicznej interwencji jak: obszary zagrożone trwałą marginalizacją, miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze, Śląsk oraz wschodnią Polskę. W ramach tego celu określono kierunek działań nr 1.5 – „Rozwój infrastruktury wspierającej dostarczanie usług publicznych i podnoszącej atrakcyjność inwestycyjną obszarów", dotyczący także infrastruktury transportowej. Działania mają objąć lepsze skomunikowanie obszarów miejsko-wiejskich i wiejskich z miastami, inwestycje zwiększające dostępność do usług publicznych wewnątrz jednostek administracyjnych (infrastruktura transportowa oraz rozwój usług i środków transportu zbiorowego na obszarach wiejskich) oraz zwiększenie wykorzystania potencjału kolejowego. Jako działania w ramach przywołanego celu wymieniono m.in.:
- realizację niskoemisyjnych strategii miejskich związanych z poprawą jakości powietrza oraz adaptacją do zmian klimatu obszarów miejskich, w powiązaniu z działaniami dotyczącymi wykorzystania OZE i ochroną środowiska naturalnego;
- stopniową wymianę taboru wykorzystywanego do świadczenia usług transportu zbiorowego na ekologiczny, zeroemisyjny i przystosowany dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami;
- opracowywanie i wdrażanie przez miasta planów zrównoważonej mobilności miejskiej, w szczególności promowanie ruchu pieszego i rowerowego;
- rozwijanie i integrowanie systemów transportu zbiorowego usprawniającego jakość połączeń w miastach, między nimi a ich wiejskim otoczeniem i ważnymi sąsiadującymi ośrodkami.
Jako priorytet usprawnienia zarządzania transportem miejskim określono redukcję kongestii w miastach i ich obszarach funkcjonalnych, m.in. poprzez zwiększenie udziału PTZ w przewozach pasażerskich, promowanie łańcuchów ekomobilności – ruchu rowerowego i pieszego oraz promowanie wykorzystania transportu szynowego. Priorytet ten będzie realizowany poprzez m.in.:
- integrację systemów transportu miejskiego poszczególnych gałęzi;
- zwiększenie dostępności do PTZ, dla osób z niepełnosprawnością i o ograniczonej możliwości poruszania się;
- tworzenie w centrach miast stref uspokojonego ruchu, z ograniczoną dostępnością dla samochodów osobowych i ciężarowych;
- zwiększenie roli transportu szynowego w obsłudze transportowej regionalnej i w obrębie obszarów aglomeracyjnych i miejskich;
- stopniową wymianę taboru publicznego transportu zbiorowego na ekologiczny, zeroemisyjny, przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnością i osób o ograniczonej możliwości poruszania się;
- upowszechnienie nowych form mobilności poprzez: wydzielanie obszarów zamieszkania oraz stref z ograniczonym ruchem, promocję wspólnego podróżowania, proekologiczną politykę parkingową, promowanie ruchu rowerowego i pieszego, promowanie rozwiązań ograniczających popyt na transport;
- włączenie PTZ w aglomeracjach w projekt "Wspólny Bilet".
W ramach kierunku 5 Strategii uwzględniono działania wymienione w poprzednich kierunkach. W dokumencie wskazano, że wsparcie udzielane będzie m.in. dla:
- rozwiązań w zakresie promocji użytkowania niskoemisyjnych środków transportu, w tym elektromobilności;
- wdrażania innowacyjnych systemów zarządzania ruchem;
- modernizacji i rozbudowy infrastruktury transportowej, transportu zbiorowego i systemów współdzielenia pojazdów i jednoczesnym ograniczaniu używania indywidualnych pojazdów z napędem spalinowym.
W dokumencie, w zakresie działań organizacyjno-systemowych, w szczególności przewiduje się:
- promowanie elektryfikacji transportu drogowego;
- promowanie niskoemisyjnych i efektywnych energetycznie środków transportu, zasilanych alternatywnymi źródłami energii (paliwami);
- promowanie wykorzystania samochodów elektrycznych oraz przygotowanie do sukcesywnego wdrażania pojazdów autonomicznych;
- upowszechnienie nowych form mobilności poprzez informację dla pasażerów, integrację taryfową, wydzielanie stref zamieszkania i politykę przestrzenną, rozwijanie systemów współdzielenia, działania edukacyjne;
- tworzenie stref ograniczonej emisji transportu;
- stwarzanie zachęt dla samorządów w celu wymiany taboru na autobusy z napędem alternatywnym, w tym elektrycznym lub hybrydowym.
Działaniem wymienionym w ramach tego kierunku jest także zmniejszenie kongestii transportu poprzez:
- zwiększanie udziału transportu zbiorowego w przewozie osób;
- wydzielanie korytarzy transportowych zarezerwowanych dla transportu zbiorowego;
- zintegrowanie PTZ w miastach oraz obszarach aglomeracji miejskich wraz z budową systemów parkowania P & R i B & R;
- optymalizację i integrację przewozów miejskich i aglomeracyjnych oraz regionalnych systemów transportu osób;
- promocję ruchu pieszego i rowerowego oraz rozbudowę łańcuchów ekomobilności.
"Plan Rozwoju Elektromobilności w Polsce. Energia dla przyszłości" jako cele wskazuje:
- stworzenie warunków dla rozwoju elektromobilności Polaków;
- rozwój przemysłu elektromobilności;
- stabilizację sieci elektroenergetycznej.
Projekt KPO jest wstępną wersją dokumentu programowego stanowiącego podstawę dla ubiegania się o wsparcie z europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności. Plan służył będzie promowaniu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej – poprzez:
- zwiększenie odporności;
- gotowość na wypadek sytuacji kryzysowych;
- zdolność dostosowawczą i potencjał wzrostu gospodarczego;
- łagodzenie społecznych i gospodarczych skutków kryzysu;
- wspieranie zielonej transformacji oraz przyczynianie się do realizacji unijnych celów w zakresie klimatu;
- transformację cyfrową.
Adresatami proponowanych działań są JST, które otrzymają wsparcie m.in. w zakresie inwestycji w rozbudowę infrastruktury i w środki transportu – zapewniających czyste środowisko, w tym w zeroemisyjny tabor autobusowy. Jednym z celów szczegółowych planu jest zielona transformacja gospodarki oraz rozwój zielonej, inteligentnej mobilności. Oczekiwanymi rezultatami są m.in.:
- zmniejszenie narażenia na zanieczyszczenie powietrza przez cząstki stałe (PM2,5 i PM10);
- wzmocnienie udziału zbiorowego PTZ w transporcie pasażerskim ogółem.
Realizacja planu skoncentrowana będzie wokół pięciu komponentów:
- komponent A – Odporność i konkurencyjność gospodarki;
- komponent B – Zielona energia i zmniejszenie energochłonności;
- komponent C – Transformacja cyfrowa;
- komponent D – Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia;
- komponent E – Zielona, inteligentna mobilność.
W ramach każdego z komponentów określono cel, cele szczegółowe, reformy i inwestycje. Cel komponentu B to "Ograniczenie negatywnego oddziaływania gospodarki na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego oraz ekologicznego kraju". W ramach tego celu określono cel szczegółowy nr B2 – "Zwiększenie wykorzystania OZE", a w nim reformę nr B2.1 – "Poprawę warunków dla rozwoju technologii wodorowych oraz gazów zdekarbonizowanych" i inwestycję nr B2.1.1 – "Inwestycje w technologie wodorowe, wytwarzanie, magazynowanie i transport wodoru". W ramach tej inwestycji wspierane będą prace nad opracowaniem technologii w takich obszarach, jak np. odnawialny wodór (zielony), ogniwa paliwowe i inne paliwa alternatywne oraz magazynowanie energii.
Cel komponentu E to "Rozwój zrównoważonego, bezpiecznego i odpornego systemu transportowego zapewniającego odpowiednią obsługę potrzeb gospodarki i społeczeństwa".
W ramach tego celu określono cele szczegółowe:
- cel nr E1 – "Zwiększenie udziału zero- i niskoemisyjnego transportu oraz przeciwdziałanie i zmniejszenie negatywnego oddziaływania transportu na środowisko", a w nim reformę E1.1 – "Wzrost wykorzystania transportu przyjaznego dla środowiska";
- cel nr E2 – "Zwiększenie dostępności transportowej, bezpieczeństwa i cyfrowych rozwiązań", a w nim reformy: E2.1 – "Zwiększenie konkurencyjności sektora kolejowego" oraz E2.2 – "Zwiększenie bezpieczeństwa transportu".
W ramach reformy nr E1.1 określono dwie inwestycje:
- nr E1.1.1 – "Wsparcie dla gospodarki niskoemisyjnej oraz
- nr E1.1.2 – "Zero- i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy)".
Dokument zakłada - w ramach reformy - nowelizację ustawy o elektromobilności – podwyższającą wymagane poziomy pojazdów ekologicznych w zamówieniach publicznych. Dokument zakłada, że w pierwszym okresie odniesienia, co najmniej 32% zamawianych autobusów musi być napędzanych paliwami alternatywnymi, w tym połowa powinna być pojazdami zeroemisyjnymi, natomiast w drugim okresie udział ten wzrośnie do 46%. Jednocześnie przewiduje się wprowadzenie ustawowego obowiązku wymiany autobusów na elektryczne i wodorowe w miastach pow. 100 tys. mieszkańców (od 2025 r. każdy przetarg w takich miastach powinien dotyczyć autobusów elektrycznych lub wodorowych)*.
* Treść tego zapisu będzie wiodącym tematem kolejnego artykułu.
Kolejną strategią jest „Strategia rozwoju miejskiego ROF. Dokument określa misję ROF, cele strategiczne i operacyjne oraz planowane działania. Celem strategicznym nr 3 jest "Poprawa funkcjonalności ROF", a w nim celem operacyjnym nr 3.1. "Poprawa funkcjonalności systemu transportowego ROF". W ramach tego celu przewidziane zostały następujące działania:
- nr 3.1.1 – Budowa sieci węzłów komunikacyjnych w ROF;
- nr 3.1.2 – Priorytetyzacja transportu publicznego w Radomiu;
- nr 3.1.3 – Integracja transportu zbiorowego w ramach ROF;
- nr 3.1.4 – Poprawa stanu lokalnej infrastruktury drogowej ROF;
- nr 3.1.5 – Rozbudowa sieci infrastruktury rowerowej.
Według Strategii wysokiej jakości zintegrowane węzły komunikacyjne mogą w dużym stopniu przyczynić się do ograniczenia indywidualnego transportu samochodowego w ramach ROF, w tym w szczególności w Radomiu. Ułatwienie komunikacji między terenami podmiejskimi, a Radomiem jest możliwe poprzez utworzenie regionalnych i granicznych węzłów komunikacyjnych, które powinny być umiejscowione na obrzeżach miasta i sprawnie połączone z jego transportem publicznym. Dokument sugeruje, by węzeł południowy został zlokalizowany na os. Południe, przy trasie średnicowej i LK nr 8 i 22 przy projektowanym p.o. PKP Radom Południowy, węzeł wschodni zlokalizowany na os. Gołębiów I przy p.o. PKP Radom Gołębiów, północny w pobliżu DW 735 na Józefowie przy Szpitalu Wojewódzkim, a zachodni na granicy miasta przy ul. Przytyckiej na Wacynie (DW 740) oraz opcjonalnie w rejonie ul. Kieleckiej na styku Zamłynia, Koziej Góry, Kierzkowa i Halinowa (DW 735), który obsługiwałby gm. Kowala i Wolanów oraz autobusy dalekobieżne. W stosunku do węzłów południowego i wschodniego wg Strategii uzasadnione jest podjęcie starań o utworzenie p.o. PKP obsługiwanych przez KM. Ze względu na istniejący układ komunikacyjny ROF, funkcję węzła granicznego dla gminy Skaryszew pełniłby węzeł regionalny. Uzasadniona jest także budowa systemu parkingów P & R, B & R i K & R przy stacjach i przystankach kolejowych.
W tym opracowaniu jest oczywiście mowa o liniach tramwajowych (Józefów) - Os. Michałów - Śródmieście - stacja Radom Główny - os. Ustronie - os. Prędocinek oraz os. Gołębiów I - Śródmieście - stacja Radom Główny - os. Ustronie (z liczbą wagonów - 13 szt.) oraz o liniach trolejbusowych na sześciu korytarzach transportowych.
"Strategia Rozwoju Elektromobilności dla Gminy Miasta Radomia" jako istniejące problemy wskazuje m.in.: uciążliwy hałas drogowy w mieście, zanieczyszczenie powietrza pochodzące z pojazdów publicznych i indywidualnych, rosnącą liczbę samochodów osobowych zarejestrowanych na terenie Radomia i wybór samochodu osobowego, jako głównego środka transportu przez wielu mieszkańców miasta oraz nieodpowiedni komfort i długi czas przejazdu publicznymi środkami transportu. Strategia wyznacza trzy cele strategiczne, a w nich cele operacyjne:
- nr I – "Zeroemisyjny transport publiczny", a w nim cele operacyjne:
− nr I.1 – "Wymiana taboru komunikacji miejskiej na zeroemisyjny";
− nr I.2 – "Zmniejszenie emisji szkodliwych substancji do atmosfery poprzez pojazdy komunikacji miejskiej";
− nr I.3 – "Zwiększenie atrakcyjności komunikacji zbiorowej dla mieszkańców miasta";
- nr II – "Elektromobilne miasto", a w nim cele operacyjne:
− nr II.1 – "Wdrożenie transportu ekologicznego do struktur samorządowych";
− nr II.2 – "Stworzenie ogólnomiejskiej sieci ładowania pojazdów elektrycznych";
− nr II.3 – "Wykreowanie warunków do korzystania z transportu zeroemisyjnego przez mieszkańców miasta";
- nr III – "Ekologiczni mieszkańcy", a w nim cele operacyjne:
− nr III.1 – "Rozwój systemu rowerów miejskich na terenie miasta Radomia";
− nr III.2 – "Budowanie wiedzy z zakresu elektromobilności wśród najmłodszych mieszkańców";
− nr III.3 – "Promowanie zachowań proekologicznych wśród radomian".
Dokument przywołuje konieczność doposażenia floty pojazdów komunikacji miejskiej w odpowiednią liczbę autobusów zeroemisyjnych. W Strategii określono etapy wyposażania
taboru w pojazdy zeroemisyjne jako:
- Etap E1 – zrealizowany w II połowie 2020 r. – zakup 10 elektrobusów (SU 12 IV electric, #2000-2009), instalacja dwóch ładowarek szybkich (DC, pętle OS. GOŁĘBIÓW I i OS. POŁUDNIE) oraz 10 stanowisk wolnego ładowania (AC) na terenie zajezdni, obsługiwane linie – 1 (wszystkie brygady) oraz 7,9, 10 i 24 (zadania łączone, wcześniej ponadto linie 14, 19 i 23 na zadaniach łączonych) i uzupełniająco 12 (wybrane brygady);
- Etap E2 – zrealizowany w 2021 r. – zakup 9 elektrobusów (SU 12 IV electric, #2010-2018), instalacja jednej ładowarki szybkiej (DC) na pętli OS. MICHAŁÓW oraz 9 stanowisk wolnego ładowania (AC) na terenie zajezdni, obsługiwana linia – 3 (wszystkie brygady dzienne, poza zadaniem łączonym z linią nocną N3) i 7 (zadanie łączone);
- Etap E3 – zrealizowany tylko w części w 2023 r. zakup 11 elektrobusów przegubowych (SU 18 IV electric, #2100-2105)*, instalacja dwóch ładowarek szybkich (DC) na pętlach OS. MICHAŁÓW i OS. POŁUDNIE i 11 stanowisk ładowania wolnego (AC) na terenie zajezdni, obsługa linii 7 (docelowo wszystkie brygady dzienne, poza zadaniami łączonymi z liniami 1 i 7 oraz z liniami nocnymi N1 i N2; * zakupiono tylko 6 elektrobusów przegubowych, stan na 16 grudnia 2024 r.);
- Etap E4 – zakup 9 elektrobusów przegubowych, instalacja dwóch ładowarek szybkich (DC) na pętlach OS. GOŁEBIÓW I i OS. PRĘDOCINEK oraz 9 stanowisk ładowania wolnego (AC) na terenie zajezdni, obsługa linii 9 (wszystkie brygady dzienne, poza zadaniami łączonymi z linią 1);
- Etap E5 – zakup 5 elektrobusów, instalacja jednej ładowarki szybkiej (DC) na pętli OS. ZAMŁYNIE oraz 5 stanowisk ładowania wolnego (AC) na terenie zajezdni, obsługa linii 2 (wszystkie brygady);
- Etap E6 – zakup 6 elektrobusów, instalacja jednej ładowarki szybkiej (DC) na pętli KAPTUR / Folwarczna oraz 6 stanowisk ładowania wolnego (AC) na terenie zajezdni, obsługa linii 15 (wszystkie brygady).
Dla etapów od E3 do E6 dokument nie wyznaczył ram czasowych, określając jedynie okres realizacji zadania wymiany taboru na lata 2020-2035. Strategia wyznacza zakres wymagań dla pojazdów dotyczący obsługi osób niepełnosprawnych: całkowicie niska podłoga, brak stopni poprzecznych, rampa, przestrzeń na wózek, SDIP, w tym audio i inne ułatwienia.
Dokument zawiera ponadto planowane lokalizacje ogólnodostępnych punktów ładowania elektrobusów w Radomiu. Natomiast SDIP oraz system roweru miejskiego uznano za elementy Smart City.
W ramach harmonogramu działań wymieniono w dokumencie także inne działania, takie jak:
- zakup zeroemisyjnych busów do przewozu osób niepełnosprawnych;
- rozwój SDIP;
- modernizacja przystanków;
- rozwój sieci tras rowerowych;
- uruchomienie sieci miejskich hulajnóg i skuterów elektrycznych;
- wymiana samorządowej floty samochodowej oraz floty spółek miejskich.
Wg danych zawartych w ww. dokumencie, na terenie miasta zlokalizowanych jest 574 przystanki autobusowe, z czego 259 jest wyposażonych w wiaty (w tym dwie "zielone"), a 50 posiada elektroniczne tablice SDIP (łącznie funkcjonuje 68 e-tablic). Planowany jest zakup kolejnych 20. 125 przystanków jest dostępnych dla przewoźników komercyjnych (w tym linii podmiejskich) oraz operatorów linii gminnych.
W najbliższym czasie planowane są następujące drobne zmiany w przebiegu linii komunikacji miejskiej w Radomiu:
- linia 10 – po wybudowaniu pętli docelowej WACYN SZPITAL przy ul. Uniwersyteckiej oraz dróg dojazdowych w obrębie nowego osiedla Radiostacja (na Wacynie), w tym łącznika pomiędzy ul.
Osiową, a Przytycką, planowane jest wydłużenie trasy od ul. Osiowej do nowej pętli;
- linia 11 – po oddaniu do użytku p.o. PKP Radom Gołębiów planuje się wydłużenie trasy tej linii do pętli OS. GOŁĘBIÓW I, znajdującej się w nowym miejscu przy nowo budowanej trasie N-S, tj. w sąsiedztwie tego przystanku kolejowego;
- linia 20 – po wybudowaniu ul. Sołtykowskiej (na odcinku od ul. Źródłowej do ul. Zbożowej lub Jastrzębskiego) planowane jest wydłużenie trasy do nowej pętli w dzielnicy Nowiny Malczewskie (wg SIM);
- linia 25 – wydłużenie trasy od pętli POTKANÓW (z uwagi na zbyt mało miejsca na tabor tej linii) przez ulice: Stalową, Starokrakowską, Szydłowiecką, Kielecką do przebudowanej pętli PRUSZAKÓW.
W opracowanej w 2018 r. "Analizie kosztów i korzyści związanych z wykorzystaniem przy świadczeniu usług komunikacji miejskiej autobusów zeroemisyjnych dla Gminy Miasta Radomia" do obsługi taborem zeroemisyjnym wskazano określone linie komunikacyjne wdrażane w sześciu etapach:
- w 1. etapie – linia 1, ze stanowiskami do szybkiego (DC) ładowania pantografowego elektrobusów na pętlach OS. GOŁĘBIÓW I i OS. POŁUDNIE, z uzupełniającą obsługą linii 12 oraz - w ramach zadań łączonych - linii 7, 9, 10 i 24 (w pewnym okresie również linii 14, 19 i 23);
- w 2. etapie – linia 3 oraz - w ramach zadań łączonych - linii 7 ze stanowiskiem do szybkiego (DC) ładowania pantografowego elektrobusów na pętli OS. MICHAŁÓW;
- w 3. etapie – linia 7, z dodatkowymi stanowiskami do szybkiego (DC) ładowania pantografowego elektrobusów przegubowch na pętlach: OS. MICHAŁÓW i OS. POŁUDNIE;
- w 4. etapie – linia 9, z dodatkowym stanowiskiem do szybkiego (DC) ładowania pantografowego elektrobusów przegubowych na pętli OS. GOŁĘBIÓW I oraz ze stanowiskiem na pętli OS. PRĘDOCINEK;
- w 5. etapie – linia 2, ze stanowiskiem do szybkiego (DC) ładowania elektrobusów na pętli OS. ZAMŁYNIE;
- w 6. etapie – linia 15, ze stanowiskiem do szybkiego (DC) ładowania elektrobusów na pętli KAPTUR / Folwarczna lub alternatywnie – linie 21 i 25, z dodatkowym stanowiskiem szybkiego (DC) ładowania elektrobusów na pętli OS. PRĘDOCINEK (rozwiązanie mniej preferowane od elektryfikacji linii 15) oraz linia 11, której elektryfikacja nastąpi po wprowadzeniu zmiany planowanej trasy polegającej na jej skierowaniu do pętli OS. GOŁĘBIÓW I - w jej nowej lokalizacji obok p.o. PKP Radom Gołębiów wraz z budową dodatkowego stanowiska ładowania szybkiego (DC).
W przypadku znacznej przebudowy układu połączeń komunikacyjnych na terenie Radomia, wyznaczenie linii do elektryfikacji nastąpi ponownie, przy czym dopuszcza się wykorzystanie zakupionych pojazdów do obsługi innych linii lub – w przypadku zadań wieloliniowych na kilku liniach ze wspólnym przystankiem krańcowym wyposażonym w stację ładowania szybkiego (DC). Łączna liczba autobusów zeroemisyjnych będzie zawsze adekwatna do progów wymaganych dla danego okresu ustawą o elektromobilności, natomiast trasy linii (układ połączeń) będą dostosowywane do sieci drogowej, rozwoju miasta i korytarzy wysokiej jakości obsługi komunikacyjnej.
Niezależnie od powyższego, na terenie zajezdni MPK proponuje się lokalizację ładowarek zajezdniowych do nocnego doładowywania baterii trakcyjnych – po jednej na każdy użytkowany przez MPK sp. z o.o. autobus zeroemisyjny. Podobnie autobusy zeroemisyjne wprowadzane do eksploatacji przez operatorów zewnętrznych w ramach nowych kontraktów powinny być doładowywane w okresie nocnego postoju na terenie ich parkowania.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
AC - alternating current - ładowanie prądem przemiennym (na stacji wolnego ładowania, na zajezdni autobusowej);
B & R - Bike & Ride - parkuj i jedź (miejsce zamiany i pozostawienia indywidualnego środka transportu na zbiorowy, np. rower na pociąg/autobus);
CNG - compressed natural gas (sprężony gaz ziemny, alkan C1 - metan, do silników o ZI);
DC - direct current - ładowanie prądem stałym (na stacji szybkiego ładowania, na pętli autobusowej);
DW - droga wojewódzka;
H2 - hydrogenium (wodór, sprężony gaz);
ITS - inteligentne systemy transportu;
KM - Koleje Mazowieckie sp. z o.o. (samorządowy przewoźnik kolejowy woj. mazowieckiego);
KPO - Krajowy Plan Odbudowy (polski program reform i inwestycji będący częścią unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności, który stanowi główny element Next GenerationEU. Plan ma pomóc Polsce w łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków pandemii COVID-19);
K & R - Kiss & Ride - pocałuj i jedź (miejsce zamiany bez pozostawiania indywidualnego środka transportu na zbiorowy, np. auto na pociąg);
LK - linia kolejowa;
LNG - liquefied natural gas (skroplony gaz ziemny, alkan C1 - metan, do silników o ZI);
MPK - Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji sp. z o.o. w Radomiu (operator komunalny, podmiot wewnętrzny);
MŚP - małe i średnie przedsiębiorstwa;
OZE - odnawialne źródła energii;
PM2,5 - Particulate Meter 2,5 - cząstki stałe o średnicy do 2,5 mikrona;
PM10 - Particulate Meter 10 - cząstki stałe o średnicy do 10 mikronów;
p.o. PKP - kolejowy przystanek osobowy Polskich Kolei Państwowych (zatrzymują się na nich tylko pociągi osobowe);
P & R - Park & Ride - parkuj i jedź (miejsce zamiany i pozostawienia indywidualnego środka transportu na zbiorowy, np. auto na pociąg);
PTC - Public Transport Consulting - polska firma consultingowa z Gdyni;
PTZ - publiczny transport zbiorowy (komunikacja miejska, podmiejska, gminna);
ROF - Radomski Obszar Funkcjonalny - obejmuje powiat grodzki (m.n.p.p.) Radom (WR) oraz powiat ziemski radomski (WRA, w tym 13 JST: 1 m. - Pionki, 4 m.-gm. - Iłża, Jedlnia-Letnisko, Przytyk i Skaryszew oraz 8 gm. - Gózd, Jastrzębia, Jedlińsk, Kowala, Pionki, Wierzbica, Wolanów i Zakrzew);
SDIP - system dynamicznej informacji pasażerskiej;
SIM - system informacji miejskiej;
SU 12 IV electric - miejski niskopodłogowy autobus elektryczny 4. generacji Solaris Urbino klasy maxi (o długości 12 m);
SU 18 IV electric - miejski niskopodłogowy autobus elektryczny 4. generacji Solaris Urbino klasy mega (przegubowy, o długości 18 m);
UE - Unia Europejska.
Kolejne elektrobusy dla MPK
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, tabor miejski, elektrobusy, MPK, m.n.p.p. Radom, Program Operacyjny Polska Wschodnia
Tym razem to m.n.p.p. Radom wyszło z inicjatywą i podpisało już z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej umowę o dofinansowanie projektu pt. "Rozwój infrastruktury mobilności miejskiej na terenie ROF" w ramach POPW na lata 2021-2027, dla którego Instytucją Pośredniczącą jest PARP w ramach II osi priorytetowej "Nowoczesna Infrastruktura Transportowa". Wartość projektu wynosi 237 mln PLN, z czego dofinansowanie z UE wynosi 192 mln PLN.
W ramach tego projektu ma być przeprowadzone:
- modernizacja przystanków (powstaną nowe tablice SDIP, biletomaty, "zielone" wiaty) z dostosowaniem do osób niepełnosprawnych;
- przebudowa pętli autobusowych (PRUSZAKÓW, OS. WOŚNIKI i OS. ZAMŁYNIE);
- utworzenie węzłów przesiadkowych na pętlach OS. POŁUDNIE i OS. GOŁĘBIÓW I* (autobus miejski MZDiK <-> pociąg KM);
- zakup 12 szt. elektrobusów**;
- budowa parkingów P & R;
- budowa i modernizacja DDR i ciągów pieszo-rowerowych;
- wdrożenie ITS dla polepszenia BRD i efektywności ruchu.
* Utworzenie wspomnianych węzłów przesiadkowych na pętli OS. POŁUDNIE to de facto przeniesienie tej pętli w pobliże nowo budowanego p.o. PKP Radom Południowy (na pograniczu Godowa i os. Południe, p.o. PKP Radom Południowy w Trablicach-Pelagowie zmieni nazwę na Trablice). Podobna sytuacja będzie miała miejsce na pętli OS. GOŁĘBIÓW I, która będzie przeniesiona bliżej p.o. PKP Radom Gołębiów. Warto dodać, że na obu pętlach funkcjonują już od kilku lat ładowarki pantografowe szybkiego ładowania (DC, dla elektrobusów SU 12 IV electric - dla linii 1 - na obu pętlach, na pętli OS. POŁUDNIE dla linii 7, 12 i (kiedyś) 14 i 23 (zadania łączone), a na pętli OS. GOŁĘBIÓW I dla linii 9 i 10 (zadania łączone).
Zmiana lokalizacji obu ww. pętli była już zaplanowana w dokumencie z 2021 r. pt. "Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla Gminy Miasta Radomia na lata 2022-2030" [Marcin Gromadzki, PTC, Gdynia-Radom, czerwiec-listopad 2021 r.] będącym załącznikiem nr 1 do Zarządzenia nr 2950/2021 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 5 listopada 2021 r. ws. przeprowadzenia konsultacji społecznych na terenie miasta Radomia w celu zebrania propozycji, uwag i wniosków do projektu aktualizacji dokumentu pod tym samym tytułem.
** Będą to kolejne elektrobusy dla MPK Radom, które obejmie "elektryfikacją" (swoim taborem) kolejne linie miejskie. W ww. planie są zawarte informacje dotyczące wydłużenia i korekty tras oraz "elektryfikacji" poszczególnych linii. Szczegóły podamy w kolejnym artykule.
Być może do przetargu stanie ktoś inny niż duet Solaris - MAN, np. autoryzowany przedstawiciel hiszpańskiej marki Irizar - Wanicki... Elektrobus Irizar iebus (#DE639, MPK Kraków) podczas 17. Międzynarodowych Targów Transportu Miejskiego TRANSEXPO. Kielce, 21 października 2024 r. [fot. Paweł Nazaruk]
Projekt został dofinansowany w ramach naboru w działaniu 3.1 "Zrównoważona mobilność miejska", który jest skierowany do miast wojewódzkich Makroregionu Polski Wschodniej oraz do miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze z liczbą mieszkańców >100 tys. (liczba ludności Radomia wg GUS: w roku 1996 r. - >232 tys., w 2021 r. - 201 tys., w 2023 r. - poniżej 197 tys. W roku 2022 Radom stracił miano miasta 200-tysięcznego.
Radomski projekt był drugim wybranym do dofinansowania projektem w Polsce (1. został projekt z Olsztyna, woj. warmińsko-mazurskie). Ten niekonkurencyjny nabór dotyczący zrównoważonej mobilności miejskiej w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej potrwa do 18 grudnia 2025 r. Program ten jest finansowany z EFRR. Projekty w ramach tego programu mają wspierać rozwój biznesu, adaptować miasta do zmian klimatu, wspierać niskoemisyjną mobilność miejską, ochronę bioróżnorodności, inteligentne sieci dystrybucji energii elektrycznej, dostępność kolejową i drogową oraz zrównoważoną turystykę. Budżet całego POPW na lata 2021-2027 wynosi 2,65 mld EUR.
Użyte w artykule skrótowce i skróty:
BRD - bezpieczeństwo ruchu drogowego;
DC - direct current - ładowanie prądem stałym (na stacji szybkiego ładowania, na pętli autobusowej);
DDR - droga dla rowerów (oznaczona znakami drogowymi: pionowym C-13 i poziomym P-23, ciąg pieszo-rowerowy jest oznaczany znakami: pionowymi C-13/16 w trzech wariantach i poziomymi P-23 i P-26);
EFRR - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego;
EUR - euro (waluta);
gm. - gmina (wiejska);
GUS - Główny Urząd Statystyczny - urząd centralny administracji rządowej;
ITS - inteligentny system transportu;
JST - jednostka samorządu terytorialnego;
KM - Koleje Mazowieckie sp. z o.o. (samorządowy przewoźnik kolejowy woj. mazowieckiego);
m. - miasto (gmina miejska);
m-gm. - gmina miejsko-wiejska;
mld - miliardów;
mln - milionów;
m.n.p.p. - miasto na prawach powiatu (powiat grodzki);
MPK - Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji sp. z o.o. w Radomiu (operator komunalny, podmiot wewnętrzny);
MZDiK - Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji (zakład budżetowy m.n.p.p. Radom, organizator transportu zbiorowego na terenie miasta);
PARP - Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (państwowa agencja wykonawcza);
PLN - polski złoty (waluta);
p.o. PKP - kolejowy przystanek osobowy Polskich Kolei Państwowych (zatrzymują się na nich tylko pociągi osobowe);
POPW - Program Operacyjny Polski Wchodniej - woj. mazowieckie należy do Makroregionu Polska Wchodnia po wydzieleniu statystycznym m. st. W-wa wraz z przyległymi powiatami: grodziskim, legionowskim, mińskim, nowodworskim, otwockim, piaseczyńskim, pruszkowskim, warszawskim zachodnim i wołomińskim;
PTC - Public Transport Consulting - polska firma consultingowa z Gdyni;
ROF - Radomski Obszar Funkcjonalny - obejmuje powiat grodzki (m.n.p.p.) Radom (WR) oraz powiat ziemski radomski (WRA, w tym 13 JST: 1 m. - Pionki, 4 m.-gm. - Iłża, Jedlnia-Letnisko, Przytyk i Skaryszew oraz 8 gm. - Gózd, Jastrzębia, Jedlińsk, Kowala, Pionki, Wierzbica, Wolanów i Zakrzew);
P & R - Park & Ride - parkuj i jedź (miejsce zamiany indywidualnego środka transportu na zbiorowy, np. auto na pociąg);
SDIP - system dynamicznej informacji pasażerskiej;
SU 12 IV electric - miejski autobus elektryczny 4. generacji Solaris Urbino klasy maxi (o długości 12 m);
tys. - tysięcy;
UE - Unia Europejska;
wg - według;
ws. - w sprawie;
ww. - wyżej wymienione.
Zapytania ofertowe MPK
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, tabor miejski, elektrobusy, hybrydy, gazowce, diesle, MPK, m.n.p.p. Radom
MPK Radom - radomski operator komunalny (podmiot wewnętrzny) nie zwalnia tempa. Starzejący się tabor wymaga radykalnej wymiany, ponadto zmiany w przepisach wymagają natychmiastowych ruchów dotyczących zakupów taboru, zarówno tego o napędzie konwencjonalnym (pojazdy niskoemisyjne spalinowe - diesel z normą EURO6), zasilanych paliwami alternatywnymi (pojazdy niskoemisyjne spalinowe - CNG, LNG, LPG), zasilanych energią spalin oraz energią elektryczną (hybrydy), jak i zasilanych energią elektryczną (pojazdy zeroemisyjne - elektrobusy oraz wodorowce).
Pierwsze zapytanie ofertowe MPK Radom wystosowało 10 lipca br. i dotyczyło oszacowania ceny zakupu 20 autobusów hybrydowych klasy maxi. Miałyby one być zasilane silnikiem spalinowym i silnikiem elektrycznym lub silnikami elektrycznymi w równoległym lub szeregowym systemie hybrydowym. Silniki napędu hybrydowego miałyby pracować w zależności od potrzeb - na przemian lub jednocześnie. Magazyn energii (bateria akumulatorów lub bateria kondensatorów) miałby mieć możliwość akumulowania energii poprzez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania. Układ hybrydowy miałby zapewnić odzysk energii (rekuperację) podczas hamowania na potrzeby ładowania baterii trakcyjnej, która miałaby pojemność min. 20 kWh, ładowanie typu plug-in. Ponadto, zapytanie ofertowe dotyczyło wyceny zakupu trzech ładowarek mobilnych jednowejściowych o mocy 15-20 kW. Postępowanie to zostało jednak unieważnione.
Przykład autobusu hybrydowego - Solaris Urbino 12 IV hybrid prezentowany podczas 15. Międzynarodowych Targów Transportu Zbiorowego TRANSEXPO. Kielce,28 października 2021 r. [https://truck-van.pl/autobusy/transexpo-2021-branza-czekala-na-te-targi/]
Drugie zapytanie ofertowe MPK Radom wystosowało 2 maja br. i dotyczyło oszacowania dostawy 15 autobusów klasy maxi zasilanych CNG z ilością butli z CH4 umożliwiającą wykonanie pracy przewozowej w ilości 400 wzkm dziennie. Orientacyjny termin dostawy taboru - po 5 szt. co kwartał 2026 r.
Przykład autobusu niskoemisyjnego (zasilanego sprężonym gazem ziemnym). Solaris Urbino 12 III CNG #1037 MPK Radom podczas kursu na linii 23 na trasie wariantowej do ZENONOWA. Radom, 28 września 2022 r. [fot. Paweł Nazaruk]
Ponadto MPK Radom ogłosił 24 stycznia br. przetarg nieograniczony na zakup i dostawę w formie leasingu operacyjnego 5 szt. fabrycznie nowych autobusów jednej marki i typu klasy maxi zasilanych ON, identycznych pod względem konstrukcyjnym, parametrów technicznych i wyposażenia. Okres leasingu ma wynosić 60 m-cy (5 lat), podczas których komunalny operator uiści na rzecz wykonawcy 60 miesięcznych równych rat leasingowych licząc od protokolarnego odbioru wspomnianego taboru. Szacunkowa wartość zamówienia wynosi 8,5 mln PLN netto (10,455 mln PLN brutto). Do przetargu stanęły firmy: Solaris Bus & Coach sp. z o.o. oraz MAN Truck & Bus sp. z o.o. (czyli "polski klasyk"). Kryterium techniczne stanowiło 20 pkt. oceny, kryterium ceny - 80 pkt. oceny. 100 pkt. zdobył MAN (87,3 pkt. otrzymał Solaris). Termin realizacji zamówienia upłynął jednak już 15 października br. To już 2 m-ce, jak czekamy na nowe "lwy" (MAN NL280 Lion's City 12) ze starachowickiej montowni. To ostanie chwile na zamawianie pojazdów spalinowych.
Przykład autobusu niskoemisyjnego (zasilanego jeszcze paliwem konwencjonalnym - ON - jednak z wysoką normą emisji spalin EURO6) - MAN NL280 Lion's City 12 C #418 MPK Kielce podczas kursu na linii 30 na trasie do pętli Ściegiennego / Weterynaryjna. kolejny Kielce, 5 czerwca 2022 r. [fot. kams, https://phototrans.pl/14,1145893,0,MAN_NL280_Lion_s_City_12_418.html]
MPK Radom eksploatuje obecnie 25 elektrobusów (19 klasy maxi #2000-#2018 oraz 6 klasy mega #2100-#2105), które zasilane są energią elektryczną z OZE (a nie z elektrowni węglowych - energia na potrzeby elektrobusów ma świadectwo pochodzenia). W tym celu radomski operator komunalny ogłosił 7 lipca ub.r. kolejny przetarg nieograniczony na dostawę energii elektrycznej wytworzonej z OZE w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. Zasilane mają być (ze stacji transformatorowych SN/nN 15/0,4 kV) następującje stacje ładowania (wszystkie w grupoe taryfowej B23):
- wolnego ładowania (DC) przy ul. Wjazdowej (Żakowice) na terenie zajezdni o mocy 600 kW (szacunkowe zużycie energii w latach 2024/2025 - 2 494 153 kWh, zakładane zwiększenie mocy do 800 kW);
- szybkiego ładowania (AC) przy ul. gen. Andersa (os. Gołębiów I) na terenie pętli OS. GOŁĘBIÓW I o mocy 300 kW (szacunkowe zużycie energii w latach 2024/2025 - 682 605 kWh);
- szybkiego ładowania (AC) przy ul. Sycyńskiej (os. Południe) na terenie pętli OS. POŁUDNIE o mocy 300 kW (szacunkowe zużycie energii w latach 2024/2025 - 700 092 kWh);
- szybkiego ładowania (AC) przy ul. św. Królowej Jadwigi Andegaweńskiej (os. Michałów) na terenie pętli OS. MICHAŁÓW o mocy 800 kW (szacunkowe zużycie energii w latach 2024/2025 - 1 191 750 kWh).
Otwarcie ofert nastąpiło w sierpniu ub.r. Do przetargu stanęły dwa przedsiębiorstwa: Entrade sp. z o.o. z Jawczyc k/W-wy (woj. mazowieckie) oraz Tauron Sprzedaż sp. z o.o. z Krakowa (woj. małopolskie). Wybrano ofertę tańszą od Taurona z kwotą 4 983 138,34 PLN brutto na łączną ilość energii w wysokości 5 068 600 kWh.
Przykład farmy fotowoltaicznej (3120 paneli fotowoltaicznych, 13 falowników) o mocy ok. 900 kW (0,9 MW) w ramach klastru energetycznego związku gmin na potrzeby oświetlenia ulicznego na terenie tychże gmin oraz zasilania ładowarek stacjonarnych na potrzeby ładowania posiadanego przez te gminy taboru bezemisyjnego - elektrobusów. [https://coral.com.pl/realizacja/farma-fotowoltaiczna-radom/]
Dofinansowanie do taboru miejskiego z ZTP
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, tabor miejski, Zielony Transport Publiczny, Krajowy Plan Odbudowy, elektrobusy, MPK, m.n.p.p. Radom
17 kwietnia 2023 r. o północy ruszył nabór wniosków do 3. edycji programu NFOŚiGW Zielony Transport Publiczny (ZTP 3.0) o dofinansowanie zakupu autobusów zeroemisyjnych. Radomski operator komunalny - MPK Radom - złożył wniosek tego dnia już o godz. 00:01:57 jako 12. z kolei, pt. "Rozwój ekologicznego transportu publicznego w Radomiu, poprzez zakup 20 autobusów elektrycznych wraz z infrastrukturą".
Pierwszy wniosek złożyła Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia już o godz. 00:00:53, w ciągu 1. godziny złożono 33 wnioski, a w ciągu doby - 40 wniosków. 31. maja ub.r. złożono ostatni - 79. wniosek, który złożyło m. Starachowice (5 elektrobusów, 3 punkty ładowania).
Koszty kwalifikowane we wniosku MPK Radom wyniosły 73,25 mln PLN (w tym kwota dotacji - 65 875 400 PLN i kwota pożyczki - 7 374 600 PLN). Koszt całkowity przedsięwzięcia wynosi 91,02 mln PLN. W tej kwocie mieści się zakup 20 elektrobusów i 40 stacji ładowania (w tym 10 podwójnych punktów ładowania na terenie zajezdni), MPK planuje ponadto przeszkolenie 50 osób.
Łączna suma kosztów całkowitych zgłoszonych 79 wniosków opiewała na kwotę w wysokości 3 516 066 728 PLN i była mocno przekroczona przez wnioskodawców. Po roku perturbacji całkowita wysokość budżetu programu została zwiększona i wszyscy beneficjenci dostaną wnioskowane kwoty dofinansowania. W ww. kwocie mieści się zakup 860 autobusów zeroemisyjnych (w tym 716 elektrobusów i 144 wodorowych) i 20 trolejbusów (dla m.n.p.p. Tychy), 437 punktów ładowania, 1 stację tankowania wodoru (dla MZK Wejherowo), ponadto ma być przeszkolonych 1352 osoby.
Sprawa przeciąga się już grubo ponad rok. Trwają prace nad przygotowaniem systemowym NFOŚiGW do zawarcia ww. umów w ramach KPO (m.in. wzoru umowy, systemu negocjacyjnego, uchwał do wniosków i systemów IT). Epopeja nie ma jeszcze końca. W związku z powyższym, żaden wnioskodawca - w tym MPK Radom - nie ma podpisanej umowy. Ma się to stać "na dniach".
Rok po tym, jak MPK Radom złożyło wniosek o dofinansowanie 20 elektrobusów wraz z 40 punktami ładowania, 24 kwietnia 2024 r. MPK ogłosiło przetarg na 20 elektrobusów klasy I (to pojazdy o pojemności ponad 22 pasażerów, w konstrukcji których przewidziano przestrzeń dla pasażerów stojących) kategorii maxi (to pojazdy o długości 11-13 m) oraz 10 dwuwyjściowych stacjonarnych ładowarek (będą one stać na terenie zajezdni MPK) o mocy 2x120 kW każda. Na oferty MPK czekało do 28 maja br., które przyjęto następujące kryteria: cena brutto (80%) i kryterium techniczne (20%).
Pojazdy mają posiadać silnik centralny, baterie trakcyjne o pojemności min. 440 kWh, zasięg w ruchu miejskim na pełnym naładowaniu minimum 300 km, ładowanie typu plug-in. Wozy mają być na obecne czasy standardowe - klasa maxi (o długości 12 m ±5%, tzw. "solówki"), niskopodłogowe, z przyklękiem, klimatyzowane, z rekupercją (odzyskiwaniem energii podczas hamowania na potrzeby ładowania baterii akumulatorów (Li-Ion lub NMC) lub baterii kondensatorów, wewnątrz pojazdu mają być 2 tablice SDIP w formie ekranu 22" TFT LCD umieszczone pod sufitem z przodu i po środku pojazdu. Elektrobusy będą też posiadać bramki liczące pasażerów, z układem drzwi 2-2-2. Ładowarki natomiast mają umożliwiać ładowanie dwóch pojazdów jednocześnie i posiadać dynamiczny rozdział mocy.
Wszystkie 20 wozów ma być dostarczone w ciągu roku następującym po roku od dnia podpisania umowy w partiach po 5 elektrobusów co kwartał. Czyli pierwsze 5 wozów trafi do radomskiego MPK do roku od dnia podpisania umowy, następne 5 elektrobusów trafi do 15 m-cy od podpisania tejże umowy, kolejne 5 "elektryków" trafi do Radomia do 1,5 roku od wspomnianego dnia, a ostatnia partia autobusów zeroemisyjnych zaliczy swój debiut liniowy do 21 m-cy od tej wiekopomnej chwili. Ładowarki mają być dostarczone w 11-tym m-cu od dnia podpisania umowy.
3. czerwca br. MPK otworzyło oferty. Do przetargu stawiły się tylko dwie firmy:
- MAN Truck & Bus Polska sp. z o.o. z Wolicy, gm. Nadarzyn, woj. mazowieckie (MAN Bus sp. z o.o. O/Starachowice - produkcja w Starachowicach, woj. świętokrzyskie) na kwotę 56 357 271,60 PLN brutto (45 818 919 PLN netto), co daje cenę jednostkową za autobus MAN Lion's City 12 E wraz z ładowarką w wysokości 2 817 863,58 PLN brutto;
- Solaris Bus & Coach sp. z o.o. (Grupa CAF, produkcja w Bolechowie-Osiedlu, gm. Czerwonak, woj. wielkopolskie) na kwotę 62,238 mln PLN brutto (50,6 mln PLN netto), co daje cenę jednostkową za autobus Solaris Urbino 12 IV electric wraz z ładowarką w wysokości 3 111 900 PLN brutto.
Testowy MAN Lion's City 12 E podczas ładowania baterii trakcyjnej z ładowarki stacjonarnej na terenie zajezdni w Świdnicy, 5 kwietnia 2023 r. (fot. Szeryf) [https://kmswidnica.pl/archiwa/7226]
Obie oferty mieściły się w budżecie radomskiego MPK, które 15. lipca br. wybrało ofertę tańszą (100% przyznanych ofercie punktów) - MAN. Dodajmy, że elektrobusy MAN nie posiadają pantografu - baterie trakcyjne ładowane będą tylko na terenie zajezdni. Wozy pomieszczą 75 pasażerów, w tym 25 na miejscach siedzących, będą dostosowane do osób niepełnosprawnych, z miejscem na wózek dzięcięcy lub inwalidzki, wyświetlacze TFT LCD i LED oraz nagłośnienie SDIP, monitoring, 3 podwójne gniazda USB, kasowniki dotykowe (w tym jeden - z przodu - z funkcją terminala płatniczego).
Gdy w końcu zostanie podpisana umowa w związku z dotacją z ZTP 3.0, zostanie podpisana umowa z firmą MAN Truck & Bus. Od tego dnia będą liczone terminy dostaw poszczególnych partii taboru. Nowych "lwów" należy się spodziewać w przyszłym (2025) i kolejnym (2026) roku. Jest to rekorkowy przetarg - zarówno dla MAN Truck & Bus sp. z o.o., jak i MPK Radom sp. z o.o. Cały proces trwa już 2 lata i potrwa prawie kolejne 2(!). Ponadto sprawa dotyczy rekordowej liczby 20 elektrobusów i 10 ładowarek stacjonarnych w jednym przetargu, a kwota jego realizacji przekracza 90 mln PLN.
Użyte w artykule skrótowce:
CAF - Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles - spółka akcyjna z siedzibą w Beasain w Hiszpanii (Kraj Basków);
IT - Information Technology - technika informatyczna;
KPO - Krajowy Plan Odbudowy (polski program reform i inwestycji będący częścią unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności, który stanowi główny element Next GenerationEU. Plan ma pomóc Polsce w łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków pandemii COVID-19);
LCD - liquid-crystal display - wyświetlacz ciekło-krystaliczny;
LED - light-emitting diode - dioda elektroluminescencyjna;
Li-Ion - akumulator litowo-jonowy;
MAN - Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg - spółka europejska, koncern z siedzibą w Monachium w Niemczech (Bawaria);
MPK - Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji sp. z o.o. w Radomiu (operator komunalny, podmiot wewnętrzny);
NFOŚiGW - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (publiczna instytucja finansowa);
NMC - akumulator litowo-niklowo-manganowo-kobaltowo-tlenkowy (LiNiMnCoO2);
SDIP - system dynamicznej informacji pasażerskiej;
USB - Universal Serial Bus - uniwersalna magistrala szeregowa (komputerowe złącze komunikacyjne, port/interfejs, również do urządzeń mobilnych);
TFT - Thin Film Transistor - rodzaj matrycy monitora;
ZTP - Zielony Transport Publiczny (program priorytetowy ogłoszony przez NFOŚiGW, finansowany z KPO).
Dofinansowanie do taboru podmiejskiego z CUPT-KPO
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, tabor podmiejski, Centrum Unijnych Projektów Transportowych, Krajowy Plan Odbudowy, gm. Wolanów, gm. Zakrzew, elektrobusy
Oprócz FRPA, istnieje kilka innych źródeł dofinansowania funkcjonowania gminnych linii autobusowych lub zakupu taboru, np. ZTP i KPO. W celu realizacji "kamienia milowego" zapisanego w KPO, ogłoszono konkurs na dofinansowanie zakupu 579 autobusów podmiejskich:
- niskoemisyjnych - zasilanych paliwem konwencjonalnym (ON) z normą emisji spalin EURO6 (ich liczba nie może przekroczyć 364 szt.) oraz paliwami alternatywnymi, tj. LPG, LNG, CNG wraz z infrastrukturą do tankowania;
- zeroemisyjnych - hybrydy (HEV), miękkie hybrydy mild-hybrid (MHEV), hybrydy typu plug-in (PHEV), elektrobusy (e-busy), autobusy wodorowe (H2) oraz trolejbusy wraz z infrastrukturą tankowania (stacje paliw) / ładowania (AC) lub (DC).
Wnioski o dofinansowanie (do 95% kosztów kwalifikowanych) składano w ramach konkursu nr KPOD.09.05-IW.02-001/24 dla komponentu E "Zielona, inteligentna mobilność", Inwestycja E1.1.2 "Zero- i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy)" w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Nabór skierowany jest na potrzeby:
- obsługi nowo utworzonych podmiejskich linii autobusowych;
- wymiany taboru autobusowego na dotychczas funkcjonujących podmiejskich liniach autobusowych zagrożonych likwidacją (ze względu na przestarzały tabor i/lub deficytowość linii).
Wysokość budżetu wynosi 1 689 297 427,00 PLN (czyli prawie 1,7 mld PLN).
Do 14. marca br. organizatorzy i operatorzy publicznego transportu zbiorowego mogli wnioskować o środki z KPO do CUPT przez dedykowaną aplikację WOD2021. W wyniku rozstrzygnięcia 1. edycji konkursu przyznano środki na zakup 175 autobusów podmiejskich (29 zeroemisyjnych i 146 niskoemisyjnych) dla 26 JST. Alokacja środków podczas tego rozdania wyniosła zaledwie 16%. Do CUPT-KPO 1.0 nie przystąpiła żadna JST z terenu Ziemi Radomskiej.
Drugi nabór rozpoczął się 13. maja br., który zamknięto 14. czerwca br. Wówczas przyznano środki na zakup 323 autobusów podmiejskich (107 zeroemisyjnych i 216 niskoemisyjnych) dla 47 JST i operatorów transportu zbiorowego. Do CUPT-KPO 2.0 przystąpiła jedna JST z terenu powiatu radomskiego - Gmina Wolanów.
Na liście przyjętych projektów znajduje się przedsięwzięcie pt. "Zakup autobusów elektrycznych wraz ze stacjami ładowania dla Gminy Wolanów". Wnioskodawcą jest oczywiście Gmina Wolanów. Projekt uzyskał:
- 36 pkt., co stanowi 67,92% maksymalnej liczby pkt.;
- 14 264 705,60 PLN wydatków całkowitych;
- 11 634 720,00 PLN wydatków kwalifikowanych;
- 10 471 248,00 PLN wnioskowanego wsparcia UE.
Niskopodłogowy, elektryczny autobus klasy maxi polskiego producenta z Bydgoszczy ARP E-Vehicles sp. z o.o. (d. RaFaKo E-Bus)
Pilea 12 E podczas 17. Międzynarodowych Targów Transportu Zbiorowego TRANSEXPO w Kielcach, 18 października 2024 r. (fot. Paweł Nazaruk)
W ramach tej inwestycji zakupione będą cztery elektrobusy i cztery stacje ładowania - dwie podwójne (ładowanie wolne AC) na terenie planowanej zajezdni oraz dwie pojedyncze (ładowanie szybkie DC) na dwóch pętlach na terenie gminy.
Trzeci nabór rozpoczął się 9. września br., a zakończył 4. października br. Podczas tego rozdania przyznano środki na zakup 23 autobusów podmiejskich (wszystkie zeroemisyjne) dla 6 JST i operatorów transportu zbiorowego. Do CUPT-KPO 3.0 przystąpiła również jedna JST z terenu powiatu radomskiego - tym razem Gmina Zakrzew.
Na zakup jednego elektrobusu wraz ze stacją ładowania Gmina Zakrzew otrzymała 29 pkt., co stanowi 54,72% maksymalnej liczby punktów. Całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi 3,5 mln PLN, a wysokość wnioskowanego wsparcia - 3,15 mln PLN. Niestety, wniosek Gminy Zakzew znalazł się na wykazie przedsięwzięć niespełniających kryteriów wyboru, w tym przedsięzwięć, które w zakresie kryteriów merytorycznych 1. stopnia nie uzyskały wymaganej liczby punktów. Przypomnijmy, iż w 2022 r. Gmina Zakrzew otrzymała dotację na cztery pojazdy zeroemisyjne (kursują od sierpnia 2023 r.) wraz z infrastrukturą do ładowania baterii trakcyjnych w wysokości 8 440 875 PLN (80% kosztów kwalifikowanych) z programu ZTP z NFOŚiGW.
Do tej pory łącznie zakupiono przy wsparciu CUPT-KPO 521 autobusów podmiejskich, w tym 362 niskoemisyjnych i 159 zeroemisyjnych.
Czwarty nabór rozpocznie się 7. stycznia 2025 r., a zakończy 25. stycznia 2025 r. Podczas tego - ostatniego - rozdania środki będą przyznane na zakup tylko 57 podmiejskich autobusów zeroemisyjnych. Czy któreś JST z terenu powiatu radomskiego przystąpią do CUPT-KPO 4.0? Oferta jest skierowana do województw, powiatów, związków powiatów, związków powiatowo-gminnych, związków międzygminnych, gmin oraz operatorów publicznego transportu zbiorowego realizujących przewozy podmiejskie. Konkurs nie dotyczy komunikacji miejskiej. Dodatkowo punktowane będą przedsięwzięcia, które integrują różne środki transportu, zapewniają połączenia z transportem kolejowym oraz korzystają z FRPA.
Użyte w artykule skrótowce:
AC - alternating current - ładowanie prądem przemiennym (na stacji wolnego ładowania, na zajezdni autobusowej);
ARP - Agencja Rozwoju Przemysłu (spółka Skarbu Państwa);
BGK - Bank Gospodarstwa Krajowego;
CNG - compressed natural gas (sprężony gaz ziemny, alkan C1 - metan, do silników o ZI);
CUPT - Centrum Unijnych Projektów Transportowych - państwowa jednostka budżetowa;
DC - direct current - ładowanie prądem stałym (na stacji szybkiego ładowania, na pętli autobusowej);
FRPA - Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych (fundusz celowy utworzony w BGK);
H2 - hydrogenium (wodór, sprężony gaz);
HEV - hybrid electric vehicle (auto z napędem hybrydowym);
JST - jednostka samorządu terytorialnego;
KPO - Krajowy Plan Odbudowy (polski program reform i inwestycji będący częścią unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności, który stanowi główny element Next GenerationEU. Plan ma pomóc Polsce w łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków pandemii COVID-19);
LNG - liquefied natural gas (skroplony gaz ziemny, alkan C1 - metan, do silników o ZI);
LPG - liquefied petroleum gas (skroplony gaz petrochemiczny, mieszanina alkanów C3-C4 - propan-butan, do silników o ZI);
MHEV - mild-hybrid electric vehicle (auto "z miękką hybrydą");
NFOŚiGW - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (publiczna instytucja finansowa);
ON - olej napędowy (do silników o ZS);
PHEV - plug-in hybrid electric vehicle (auto z napędem hybrydowym - silnik spalinowy + elektryczny - ładowany poprzez wtyczkę z gniazdka elektrycznego);
PILEA - "polski innowacyjny lekki elektryczny autobus";
RaFaKo - Raciborska Fabryka Kotłów;
UE - Unia Europejska;
ZI - zapłon iskrowy;
ZS - zapłon samoczynny (silnik wysokoprężny);
ZTP - Zielony Transport Publiczny (program priorytetowy ogłoszony przez NFOŚiGW, finansowany z KPO).
Dofinansowanie do przewozów na rok 2025 z FRPA - porównanie rok do roku
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, lokalne połączenia autobusowe, Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych
Mamy juz zestawienie przydzielonych pieniędzy z FRPA na potrzeby przewozów o charakterze użyteczności publicznej na poszczególne województwa. Porównaliśmy wysokości tych kwot (kolor czerwony) z kwotami z ubiegłego roku (kolor zielony). Na wykresie 1 zestawiliśmy podział środków z FRPA w latach 2024 i 2025 malejąco. Jak już wspominaliśmy w poprzednim artykule, największą wysokość dofinansowania otrzymały województwa: mazowieckie (85,3 mln PLN), śląskie (68,6 mln PLN) i kujawsko-pomorskie (63,4 mln PLN). Na drugim biegunie znalazły się województwa: świętokrzyskie (42,7 mln PLN), lubuskie (40,2 mln PLN) i opolskie (33,4 mln PLN).
Na podstawie powyższych danych, na wykresie 2. zestawiliśmy malejąco zmiany procentowe liczone rok do roku (kolor żółty), a na ich tle zmiany w liczbach bezwzględnych (kolor błękitny, również liczone rok do roku). Wyraźnie widać, że tylko cztery województwa otrzymały większe dofinansowanie z FRPA na rok 2025 niż w roku 2024. Są to województwa: pomorskie (17,72%), małopolskie (15,52%), śląskie (12,37%) i mazowieckie (5,2%). Pozostałe województwa straciły - większość po ok. 10% r./r., natomiast województwa: lubelskie straciło 28,81%, warmińsko-mazurskie 31,54%, podlaskie 33,5% oraz świętokrzyskie aż 36,22%). W liczbach bezwzględnych najwięcej straciły województwa: podlaskie (22,8 mln PLN), warmińsko-mazurskie (24 mln PLN), lubelskie (24,1 mln PLN) i świętokrzyskie (24,2 mln PLN).
Dziś, do godz. 16. samorządy mogły składać wnioski o dofinansowanie z FRPA o charakterze użyteczności publicznej. Z niecierpliwością czekamy na wyniki tego naboru.
Dofinansowanie do przewozów na rok 2025 z FRPA
SŁOWA KLUCZOWE dotacje, lokalne połączenia autobusowe, Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych
Kończy się rok 2024, a wraz z nim umowy z operatorami na obsługę linii gminnych, które na obecny rok były podpisywane w ostatniej chwili, tj, pod koniec grudnia. Tym razem tak nerwowo raczej nie będzie, bowiem cała procedura ruszyła o ponad miesiąc wcześniej. 19. listopada w Dzienniku Ustaw zostało opublikowane rozporządzenie (które weszło w życie dzień później) ws. metody podziału środków Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej (FRPA). Określono w nim wielkość budżetu dla poszczególnych województw na podstawie konkretnego wzoru, który uwzględnia m.in. liczbę mieszkańców, powierzchnię województwa, wartość produktu krajowego brutto (PKB) i zaspokojenie potrzeb przewozowych lokalnej społeczności (długość sieci regularnej komunikacji autobusowej w roku 2011 i 2024). Wojewoda może zawrzeć z organizatorem publicznego transportu zbiorowego umowę wieloletnią o dopłatę z FRPA.
Budżet FRPA na 2025 r. wynosi 1 mld PLN, z czego 880 889 496,20 PLN podzielono między województwa, natomiast kwota w wysokości 69 110 503,80 PLN zostanie przeznaczona na umowy wieloletnie (2025-2033). Wnioski należy składać w dniach 3-9 grudnia br.
Z ww. rozporządzenia wynika, że 70% kwoty przekazanej w poprzednim roku zostaje przeznaczone na umowy wieloletnie, natomiast pozostałe środki (po odliczeniu 5% rezerwy, tj. 50 mln PLN) rozdziela się następująco:
- 11/12, tj. 91,(6)% tej kwoty trafi do wszystkich województw proporcjonalnie do wyliczonego wskaźnika udziału;
- pozostałe 1/12, tj. 8,(3)% trafi do pięciu województw, które najlepiej wykorzystały środki z FRPA w ub. r.
Dla województwa mazowieckiego dane do wskaźnika udziału województwa są następujące:
- powierzchnia: 35 558 km2;
- liczba mieszkańców: 5,5 mln;
- PKB: 650 mln PLN (18,73% krajowego PKB, 118,(18) PLN - PKB per capita);
- długość linii autobusowych w 2011 r.: 4 200 km;
- długość linii autobusowych w 2024 r.: 3 800 km (spadek o 9,5%).
Województwo mazowieckie (kolor czerwony) otrzymało dofinansowanie z FRPA na rok 2025 w wysokości 85 338 835,76 PLN. To rekordowa kwota w historii FRPA i oczywiście największa dotacja na rok 2025. Niestety, województwo nie podpisze umów wieloletnich. Tylko cztery województwa - małopolskie, pomorskie, śląskie i zachodniopomorskie (kolor żółty) - zawrze umowy wieloletnie. Niestety, koszt 1 wzkm w dalszym ciągu nie przekracza 3 PLN.
2. miejsce zajęło województwo śląskie, 3. - kujawsko-pomorskie oraz 4. - pomorskie (z kwotą dotacji odpowiednio 68,6; 63,4 i 60 mln PLN). Nie wiele poniżej tej kwoty dotację otrzymały województwa: lubelskie (4) i małopolskie (5) - oba po ok. 59,6 mln PLN.
Połowę kwoty dla woj. Mazowieckiego otrzymało woj. Świętokrzyskie (42,7 mln PLN), najmniej dostaną województwa Lubuskie i Opolskie (odpowiednio 40,2 i 33,4 mln PLN).
04-29.11.2024 - Ograniczenia w kursowaniu
SŁOWA KLUCZOWE linia [I], Szymkiewicz, m.-gm. Iłża, m.-gm. Skaryszew, ograniczenia w kursowaniu
Od poniedziałku - 4. listopada - zostaną wprowadzone ograniczenia w pracy przewozowej na komercyjnej linii miejskiej [I] (Szymkiewicz) Iłża - Skaryszew - Radom. W dni robocze będzie obowiązywał feryjny rozkład jazdy. Na tabliczkach z rozkładem jazdy na tej witrynie dostępny pod hasłem "Dni robocze, wolne od nauki szkolnej". Jak podaje przewoźnik, powyższa zmiana ma obowiązywać przez cały listopad.
01-03.11.2024 - Obsługa nekropolii
SŁOWA KLUCZOWE nekropolie, cmentarze
1. listopada - w piątek, Uroczystość Wszystkich Świętych - komunikacja miejska będzie BEZPŁATNA.
Uruchomione będą dodatkowe brygady m.in. na liniach 1, 4, 8, 12, 13, 17 i 21.
Wzmocniona będzie obsługa podmiejskich nekropolii autobusami linii 8 (Cerekiew, gm. Zakrzew) i 24 (Kiedrzyn, gm. Gózd).
W dniach 1-3 listopada uruchomione będą ponadto linie cmentarne: C9, C12 (w miejsce C4), C15 i C21, ponadto CM (przyspieszona) oraz Z21 (zastępcza). Linie C12 i C15 będą kursowały tylko 1. listopada.
Komercyjne linie podmiejskie będą oczywiście płatne, a w tym dniu będą kursowały tylko autobusy:
- komercyjnej linii A (Michalczewski) oraz linii F (Jarząbek);
- wszystkich jedlneńskich i skaryszewskich linii gminnych, na których przewozy realizuje Oparka;
- wszystkich wierzbickich linii gminnych, na których przewozy realizuje Jarząbek;
- oraz na kowalskiej linii gminnej [E2], na której przewozy realizuje Alexandria.
Na liniach A, [E2], 23 i 24 będzie obowiązywał specjalny rozkład jazdy oznaczony kolorem żółtym "1 XI 2024" (dla linii 23 specjalny rozkład jazdy będzie również obowiązywał w dniach "2-3 XI 2024").
W dniach 1-3 listopada, podczas wzmożonej odbługi Cmentarza Komunalnego na Firleju, w zastępstwie linii 21, WÓLKĘ KLWATECKĄ będą obsługiwały w tych dniach autobusy linii 23.
2. listopada - w sobotę, Dzień Zaduszny - autobusy komunikacji podmiejskiej (komercyjnej) oraz gminnej (komunalne) będą kursowały wg normalnych, sobotnich rozkładów jazdy.
Nie będzie w tym dniu kursował bus na komeryjnej linii miejskiej [I] (Szymkiewicz) Iłża - Skaryszew - Radom.
01.11.2024 - Przywrócenie stałej trasy
SŁOWA KLUCZOWE skaryszewska linia gminna [B1], Oparka, gm. Skaryszew, Bujak, Zalesie, Dzierzkówek Stary, Dzierzkówek Nowy, Huta Skaryszewska koniec objazdu
Od piątku - 1. listopada - zostanie przywrócona dla ruchu kołowego droga gminna w Zalesiu. W związku z tym, busy skaryszewskiej linii gminnej [B1] (Oparka) powrócą na swoją stałą trasę.
Przywrócone zostanie funkcjonowanie następujących przystanków:
- Bujak - Nowy;
- Zalesie I oraz
- Zalesie II.
Poniższe przystanki będą ponownie obsługiwane przez busy skaryszewskiej linii gminnej [B1]:
- Dzierzkówek Stary II;
- Dzierzkówek Stary I;
- Dzierzkówek - Nowy / Piaski;
- Dzierzkówek Nowy / Huta Skaryszewska (w kierunku Skaryszewa);
- Huta Skaryszewska / Dzierzkówek Nowy (w kierunku Bujaka);
- Huta Skaryszewska;
- Skaryszew - Gaj (Dzierzkowska) oraz
- Skaryszew - Gaj (Dzierzkowska / Gajowa).
05.10.2024 - Korekta rozkładu jazdy
SŁOWA KLUCZOWE linia 5, Michalczewski, rozkład jazdy, korekta
W sobotę - 5. października - zostaną wprowadzone korekty rozkładu jazdy linii 5 (Michalczewski). Zmiany będą polegały na przesunięciach minutowych poszczególnych kursów we wszystkie dni tygodnia:
- z 14:26 na 14:30 (z PRUSZAKOWA, w weekendy i święta);
- z 22:18 na 22:32 (z PRUSZAKOWA, we wszystkie dni tygodnia);
- z 23:04 na 23:10 (z pętli LOTNISKO WARSZAWA-RADOM, we wszystkie dni tygodnia);
- z 23:42 na 23:48 (z PRUSZAKOWA, kurs zjazdowy, we wszystkie dni tygodnia).
01.10.2024 - Wydłużenie wszystkich kursów do krańca Jedlanka - Kępiny. Zmiana rozkładu jazdy
SŁOWA KLUCZOWE linia A, Michalczewski, gm. Jedlińsk, Jedlanka, zmiana, rozkład jazdy
We wtorek - 1. października - zostanie wprowadzony nowy rozkład jazdy komercyjnej, podmiejskiej linii A (Michalczewski). Dotychczasowa trasa wariantowa do krańca Jedlanka - Kępiny stanie się trasą podstawową, bowiem wszystkie kursy będą od października wykonywane aż w pobliże węzła "Radom - Północ" na drodze ekspresowej S7 (E-77). Zmieni się rozkład jazdy: zwiększy się liczba wykonywanych kursów, częstotliwość w godzinach szczytu oraz zakres godzinowy pracy przewozowej. Zmiany dotyczą wszystkich dni tygodnia. Bez zmian pozostaje liczba brygad obsługujących tę linię: 1 całka i 2 szczytówki w dni roboccze, 1 całka i 1 szczytówka w dni robocze, wolne od nauki szkolnej oraz 1 całka w soboty. Praca przewozowa na linii A w dalszym ciągu nie będzie wykonywana w niedziele i święta.
Odjazdy z krańca RADOM - DW. PKP / gen. Traugutta:
- w dni robocze o 4:43, 5:18, 5:38, 5:58, 6:33, 6:58, 7:27, 7:52, 8:17, 9:22, 10:52, 12:12, 12:52, 13:32, 14:02, 14:24, 14:59, 15:24, 15:49, 16:29, 17:57, 19:28 i 21:03;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 5:28, 5:58, 6:38, 7:22, 7:57, 9:27, 10:47, 12:17, 12:57, 13:37, 14:24, 15:04, 15:44, 16:29, 17:57, 19:28 i 21:03;
- w soboty o 5:38, 6:48, 8:08, 9:33, 10:58, 12:33, 13:48, 15:13, 16:38, 18:03 i 19:28.
Odjazdy z krańca Jedlanka - Kępiny:
- w dni robocze o 4:45, 5:25, 6:00, 6:25, 6:50, 7:15, 7:40, 8:05, 8:45, 9:15, 10:15, 11:35, 12:55, 13:45, 14:20, 14:45, 15:10, 15:50, 16:15, 16:35, 17:20, 18:55, 20:30 i 21:40;
- w dni robocze, wolne od nauki szkolnej o 4:55, 6:05, 6:45, 7:20, 8:05, 8:50, 10:10, 11:40, 13:00, 13:45, 14:25, 15:05, 15:50, 16:35, 17:20, 18:55, 20:30 i 21:40;
- w soboty o 5:05, 6:15, 7:35, 9:00, 10:25, 11:50, 13:15, 14:40, 16:05, 17:30, 18:55 i 20:15.